Cơ quan Thuế tăng kiểm soát giao dịch tiền mặt trong ngành vàng bạc, đá quý

Ngày 10/3, Cục Thuế ban hành văn bản yêu cầu Trưởng Thuế các tỉnh, thành phố khẩn trương triển khai Công điện số 01/CĐ-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính về thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt trong các lĩnh vực kinh tế, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế trong năm 2026. Trong đó, hoạt động kinh doanh và gia công vàng, bạc, đá quý được xác định là lĩnh vực cần đặc biệt chú trọng kiểm soát.

Theo đại diện Cục Thuế, việc thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt không chỉ là giải pháp quản lý mà còn hướng tới thay đổi thói quen giao dịch, tăng tính minh bạch và hạn chế các hành vi trốn thuế.

Qua công tác kiểm tra và theo dõi thị trường, cơ quan chức năng đã phát hiện một số thủ đoạn nhằm che giấu doanh thu trong lĩnh vực kinh doanh vàng bạc, đá quý.

Một số trường hợp cá nhân đứng ra giao dịch thay cho cơ sở kinh doanh khi bán vàng bạc cho khách hàng nhưng không xuất hóa đơn theo quy định. Ngoài ra, có hiện tượng các cửa hàng yêu cầu khách thanh toán bằng tiền mặt hoặc sử dụng tài khoản cá nhân để thực hiện giao dịch thay vì tài khoản của doanh nghiệp.

Những cách thức này khiến doanh thu thực tế không được phản ánh đầy đủ trong kê khai thuế, dẫn đến việc kê khai thiếu số lượng hàng bán ra cũng như doanh thu thực tế, từ đó gây thất thu ngân sách nhà nước.

Để nâng cao hiệu quả quản lý, ngành Thuế xác định công tác phổ biến pháp luật và tuyên truyền phải được triển khai trước một bước. Theo đó, toàn bộ cán bộ, công chức trong ngành được yêu cầu quán triệt đầy đủ nội dung chỉ đạo, đồng thời tổ chức triển khai nhiệm vụ đến từng đơn vị và cá nhân, thiết lập cơ chế báo cáo và kiểm tra thường xuyên.

Song song đó, hoạt động tuyên truyền đối với người nộp thuế cũng sẽ được mở rộng với nhiều hình thức đa dạng. Ngoài việc công bố các quy định và thủ tục hành chính, ngành Thuế sẽ tăng cường truyền thông qua các nền tảng điện tử như cổng thông tin điện tử, báo điện tử, fanpage, cũng như xây dựng các clip và video hướng dẫn nhằm nâng cao nhận thức và ý thức tuân thủ của doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Cơ quan Thuế cũng cho biết sẽ công khai thông tin các tổ chức, cá nhân vi phạm. Việc cảnh báo kịp thời các hành vi vi phạm và hậu quả pháp lý của việc thanh toán tiền mặt sai quy định nhằm trốn thuế được xem là biện pháp răn đe đối với các trường hợp có ý định trục lợi.

Theo kế hoạch quản lý thuế năm 2026, các cơ quan thuế địa phương sẽ xây dựng kế hoạch tổng thể nhằm phổ biến pháp luật thuế một cách hệ thống, đồng thời ngăn chặn tình trạng lợi dụng thanh toán tiền mặt hoặc sử dụng tài khoản cá nhân để che giấu doanh thu.

Cơ quan thuế các cấp sẽ bố trí cán bộ chuyên trách để phân tích, đánh giá dữ liệu và phát hiện sớm các dấu hiệu vi phạm. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cơ quan thuế sẽ phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan để xử lý kịp thời.

Ngoài ra, cơ quan thuế cũng sẽ tham mưu cho UBND các địa phương chỉ đạo Ban Chỉ đạo 389 tỉnh, thành phố cùng các sở, ngành liên quan thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành. Các đoàn này sẽ tiến hành kiểm tra định kỳ và đột xuất đối với các tổ chức, doanh nghiệp và hộ kinh doanh nhằm phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật.

Đối với các trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc có dấu hiệu tội phạm, cơ quan Thuế sẽ chuyển hồ sơ sang cơ quan công an để điều tra và xử lý theo quy định của pháp luật.

Trong thời gian tới, việc chia sẻ thông tin về hoạt động kinh doanh và các dấu hiệu vi phạm giữa cơ quan Thuế với các cơ quan chức năng khác cũng sẽ được tăng cường nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và hạn chế tình trạng thất thu ngân sách.

Văn Tùng