Phấn nụ hoàng cung: Gieo mầm nghề gia tộc

Khởi nguồn từ cung đình, gieo mầm nghề gia tộc

Tương truyền, dưới thời nhà Nguyễn, các ngự y trong cung đã nghiên cứu, chắt lọc dược liệu quý để điều chế phấn nụ - ngự phẩm tôn tạo dung nhan cho tầng lớp quý tộc. Bí quyết cùng tuyệt kỹ được giữ kín, mỗi đời chỉ trao truyền cho một cung nữ tin cẩn. Năm 1945, khi vương triều nhà Nguyễn cáo chung, các cung nữ trở về nhà mang theo ký ức lẫn bí quyết dưỡng nhan vốn dành riêng cho bậc “lá ngọc cành vàng”. Trong hành trang ấy, phấn nụ - báu vật hoàng gia, sứ giả gìn giữ vẻ đẹp đã theo gót chân người cất giấu công thức bí truyền vượt khỏi tường thành cổ kính để hóa duyên với kế nghiệp sinh nhai. Giữa biến động thời cuộc, đệ nhất mỹ phẩm lúc bấy giờ đã kịp vang danh khắp xứ kinh kỳ…

Làm phấn nụ thực chất là một quá trình rất công phu, đòi hỏi tính nhẫn nại như "mưa dầm thấm lâu", từ khâu tuyển chọn cao lanh hảo hạng, phối trộn thảo mộc tự nhiên, đến nung nấu bằng nước mưa, phơi nắng hong sương theo chu kỳ ngũ hành: Kim - Mộc - Thủy - Hỏa - Thổ trong tiết trời cố đô. Nghệ nhân đặt trọn cái tâm để thai nghén hạt phấn thành sinh thể mịn màng, phảng phất hương thanh khiết. Nếu thiếu đi sự thanh sạch và tận tụy, viên phấn sẽ chỉ còn là thứ bột vô tri, đánh mất linh khí thanh cao vốn có. Chính vì thế, nghề này đòi hỏi khắt khe, theo quy tắc bất thành văn chỉ truyền lại cho con gái trong nhà - những người đủ sự đằm thắm, kiên nhẫn và dịu dàng để gắn bó với từng mẻ phấn. Con trai hay con dâu dẫu có muốn cũng không được tiếp cận. Bởi làm phấn nụ không chỉ là lao động thủ công tạo ra sản phẩm, mà còn là phép thử của lòng bền chí và niềm kiêu hãnh giữ nghề. Ai dễ dãi, ham lợi, sẽ nhanh chóng đánh mất chất lượng, biến báu vật trở nên vô hồn.

Để tinh hoa dân tộc không đứng trước ngã rẽ thoái trào, người cung nữ xưa đã đem tất cả bí quyết cất giấu tỉ mỉ truyền thụ cho con gái út là bà Trần Thị Thiểu (thường gọi là bà Hường). Từ đó, bà Hường trở thành người kế nghiệp, gánh vác trọng trách gìn giữ và nối dài hương sắc nghề tổ. Đến tuổi xế chiều, tuy có nhiều con gái nhưng bà Hường chỉ tin tưởng truyền nghề cho hai người con phù hợp là bà Trần Thị Tùng - con gái cả, đã định cư tại Mỹ và bà Trần Thị Phương - con gái thứ tám, người sau này tiếp tục trở thành điểm tựa của nghề.

* * *

Năm 1975, theo chồng ly hương vào Nam lập nghiệp, bà Phương đành tạm gác lại nghề gia truyền. Cuộc sống mới còn lắm chật vật, phấn nụ khi ấy chưa có điều kiện để hồi sinh. Thế nhưng, chính những người đồng hương xứ Huế vốn quen dùng phấn nụ bao đời đã trở thành cầu nối giữ nghề. Họ tìm đến, tha thiết nhờ bà làm lại thứ phấn thân thuộc để dùng. Trước tấm chân tình, bà Phương chẳng đành đoạn khước từ. Năm 1980, bà quyết định khởi sự trở lại, bắt đầu từ việc làm phấn nụ phục vụ nhu cầu cho cộng đồng người Huế tại TP.HCM.

Truyền nhân đời thứ tư - Nguyễn Phương Khanh và cuộc cách tân thương hiệu

Ở đời thứ tư, Nguyễn Phương Khanh - người kế nghiệp trực tiếp, đón nhận lửa nghề với lòng tự hào và trách nhiệm lớn lao. Lời bà ngoại căn dặn mẹ: "Dòng tộc mình có ba nghề: Làm phấn, làm son, làm dầu dưỡng tóc. Ba nghề con phải chọn một, phải giữ một nghề cho mẹ. Nếu không, con sẽ có lỗi với tổ tiên", chính là kim chỉ nam dẫn lối, hun đúc chị quyết tâm nối tiếp truyền thống gia đình.

Thấm thía triết lý cốt lõi của nghề: Làm bằng cái tâm, tuyệt đối không chạy theo số lượng, gia đình chị Khanh suốt bao năm luôn trung thành với lối sản xuất nhỏ lẻ, bán cho mối quen. Tuy nhiên trên chặng đường nối nghiệp, khát vọng đưa phấn nụ đến gần hơn với phụ nữ Việt liên tục thôi thúc, khiến chị quyết định "lội ngược dòng", kết hợp tinh hoa bí truyền cùng phương thức kinh doanh hiện đại, tiến hành công cuộc cách tân trong gìn giữ di sản.

Năm 2007, với vốn liếng khiêm tốn cùng tinh thần dám nghĩ dám làm, chị Khanh mạnh dạn đầu tư 3.000 USD để mở website bán phấn nụ trực tuyến - một bước đi tiên phong đối với mỹ phẩm nội địa. Sự táo bạo mang đến những trái ngọt đầu tiên, sản phẩm nhanh chóng chinh phục thị hiếu, được người tiêu dùng đón nhận nồng nhiệt, lượng đặt hàng tăng mạnh, khẳng định tinh hoa gia truyền hoàn toàn có khả năng thích ứng, hòa nhập xu hướng và tạo ra giá trị kinh tế.

Năm 2008, chị đem sản phẩm đến tiếp thị ở các hội chợ trong nước, tự học cách giới thiệu, quảng bá và thấu hiểu thị trường. Chứng kiến sự ưa chuộng và thấy rõ cơ hội cho một thương hiệu Việt giữa thị trường mỹ phẩm đang bị chi phối bởi các nhãn ngoại nhập, đầu năm 2012 chị quyết tâm sang Mỹ tham dự các hội thảo chuyên ngành, nghiên cứu thị trường quốc tế, học hỏi kinh nghiệm về xây dựng cũng như quản trị thương hiệu.

Ngày trở về nước, chị Khanh hiểu rằng giữ nghề thôi là chưa đủ, để tồn tại trong dòng chảy đương đại, phấn nụ cần một bước chuyển mình căn bản, phải biến sản phẩm gia truyền thành thương hiệu bài bản với một chiến lược toàn diện. Nhờ kinh nghiệm thực tiễn dày dặn, chị tự tin chuẩn hóa quy trình sản xuất, đăng ký nhãn hiệu, mở rộng hệ thống phân phối và chính thức thành lập Công ty TNHH Mỹ Phẩm Hoàng Cung. Đây là bước ngoặt đưa phấn nụ từ phạm vi gia truyền trở thành một thương hiệu có pháp nhân và tầm nhìn.

Chia sẻ về định hướng kinh doanh, chị Khanh nhấn mạnh: "Phát triển thương hiệu Phấn Nụ Hoàng Cung mà vẫn giữ được nét đặc trưng của Việt Nam, phát triển từ từ không ồ ạt như các thương hiệu mỹ phẩm áp dụng kỹ thuật hiện đại khác. Cách thức kinh doanh cũng như đội ngũ nhân viên làm việc phải có tâm huyết, lòng yêu nghề, kiên trì, không chạy theo lợi nhuận trước mắt mà làm mai một giá trị văn hóa tươi đẹp của Việt Nam".

Đến nay, Phấn Nụ Hoàng Cung đã phát triển thành chuỗi chín cửa hàng cùng hàng trăm đại lý trên toàn quốc, khẳng định được vị thế trong thị trường mỹ phẩm Việt. Dù nhiều lần nhận được lời mời hợp tác cùng các đối tác nước ngoài, doanh nhân Nguyễn Phương Khanh vẫn khéo léo từ chối, vì chị quan niệm đối với sản phẩm gia truyền, nếu chạy theo số lượng sẽ khó giữ vững chất lượng, khi toàn bộ quy trình đều được thực hiện một cách thủ công. Mỗi hộp phấn hoa văn phượng bào không đơn thuần dừng lại ở tên gọi mỹ phẩm, nó còn là chứng nhân nhắc nhớ về quá khứ cung cấm huy hoàng.

Doanh nghiệp gia đình giữ lửa cho thương hiệu trường tồn

Trong bối cảnh thị trường mỹ phẩm ngoại nhập đổ bộ ồ ạt, việc một thương hiệu trụ vững đã là khó, huống chi tạo được tiếng vang. Phấn Nụ Hoàng Cung cũng từng đối diện vô số rào cản: Sự dè dặt của người tiêu dùng, ánh nhìn hoài nghi của thị trường cùng nguồn vốn gia đình hạn hẹp. Thế nhưng, chính câu chuyện gia đình đậm dấu ấn cung đình Huế gắn liền với chất lượng sản phẩm thuần Việt đã trở thành dẫn chứng thuyết phục giúp thương hiệu phủ sóng rộng rãi. Đã có không ít kiều bào trân quý phấn nụ, gói ghém "mảnh hồn Việt" này trong vali hành lý, gửi gắm đến bạn bè năm châu xa xứ.

Gia đình luôn được coi là mạch ngầm nuôi dưỡng thành công của thương hiệu. Từ cung nữ triều Nguyễn, qua bà cố ngoại đến đời chị Khanh, sự bền gan của mỗi thế hệ lặng lẽ chưng cất giá trị truyền thống, tiếp nhận kế thừa và làm giàu tinh thần nghề đã kể một giai thoại sống động.

Giá trị đích thực của Phấn Nụ Hoàng Cung không đo bằng doanh số hay thị phần, mà nằm ở truyền thống giữ nghề được duy trì qua bốn mắt xích thế hệ. Đó là tinh hoa gia truyền hòa quyện với khát vọng hiện đại, tạo nên dấu ấn đặc trưng không thể nhầm lẫn.

(*) TP. Huế

Hồ Thị Như Thủy