Hoàn thiện thể chế, thúc đẩy đô thị Việt Nam phát triển bền vững

Chỉ thị đặt trọng tâm vào hoàn thiện khung thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị và tăng cường nguồn lực nhằm xây dựng hệ thống đô thị xanh, thông minh và có khả năng chống chịu cao trước các rủi ro khí hậu.

Thời gian qua, các bộ, ngành và địa phương đã tích cực triển khai Đề án, lồng ghép nội dung ứng phó biến đổi khí hậu vào quy hoạch và quản lý phát triển đô thị. Tất cả các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã ban hành kế hoạch hành động hoặc văn bản hướng dẫn; nhiều địa phương hoàn thành rà soát, điều chỉnh quy hoạch đô thị, xác định phân vùng rủi ro thiên tai và từng bước triển khai các dự án hạ tầng thích ứng khí hậu.

Tuy nhiên, việc xây dựng hệ thống bản đồ cảnh báo rủi ro đô thị còn gặp khó khăn do thiếu đồng bộ dữ liệu; các giải pháp kỹ thuật hiện mới tập trung nhiều vào thích ứng mà chưa chú trọng tương xứng đến giảm phát thải khí nhà kính; nguồn lực tài chính và năng lực quản trị ở một số địa phương vẫn hạn chế. Những bất cập này đòi hỏi sự điều chỉnh toàn diện về chính sách và tổ chức thực hiện.

Thủ tướng giao Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương tiếp tục triển khai các nhiệm vụ tại Quyết định số 438/QĐ-TTg, đồng thời hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách và quy định pháp luật về phát triển đô thị tăng trưởng xanh.

Bộ Xây dựng có trách nhiệm xây dựng, sửa đổi các quy chuẩn, tiêu chuẩn về công trình xanh, vật liệu xanh, công trình sử dụng năng lượng hiệu quả; từng bước áp dụng bắt buộc đối với các dự án sử dụng vốn đầu tư công. Đồng thời, tổ chức lập Quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn đến năm 2035, tầm nhìn 2050, làm cơ sở quản lý nguồn lực và định hướng phát triển ổn định, dài hạn.

Thông qua Diễn đàn Đô thị Việt Nam, hoạt động trao đổi kinh nghiệm, kết nối mạng lưới và đối thoại chính sách tiếp tục được thúc đẩy, hướng tới mô hình đô thị phát thải thấp, thích ứng khí hậu và hội nhập quốc tế.

Bộ Tài chính được giao nghiên cứu cơ chế tài chính cho các hoạt động thích ứng biến đổi khí hậu trong đô thị, bao gồm cơ chế tài chính xanh hỗ trợ các đô thị dễ bị tổn thương; bảo đảm sự gắn kết giữa kế hoạch đầu tư công với quy hoạch và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội.

Trong khi đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm cập nhật kịch bản biến đổi khí hậu quốc gia, cung cấp dữ liệu khí tượng thủy văn, bản đồ ngập lụt, nước biển dâng, đồng thời hướng dẫn địa phương quản lý sử dụng đất đô thị phù hợp quy hoạch được phê duyệt.

UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương được yêu cầu rà soát kịch bản khí hậu, xây dựng và quản lý bản đồ ngập úng đô thị; điều chỉnh quy hoạch và chương trình phát triển đô thị theo hướng tăng khả năng chống chịu với thiên tai. Việc đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là thoát nước, giao thông, hồ điều hòa và không gian trữ nước, được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm giảm thiểu ngập lụt và tác động của thời tiết cực đoan.

Đối với khu vực ven biển, Chỉ thị nhấn mạnh việc hạn chế tối đa giao đất, cho thuê đất cho các dự án không phục vụ lợi ích cộng đồng; ưu tiên bảo vệ cảnh quan tự nhiên, duy trì không gian công cộng và tăng khả năng thích ứng trước nguy cơ nước biển dâng.

Cùng với đó, các địa phương phải phân công rõ trách nhiệm giữa chính quyền, chủ đầu tư và đơn vị quản lý hạ tầng trong phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai; đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về ứng phó rủi ro khí hậu.

Việc hoàn thiện thể chế và đẩy mạnh triển khai Đề án không chỉ đáp ứng yêu cầu cấp bách trước những thách thức khí hậu ngày càng gia tăng, mà còn tạo nền tảng chiến lược để định hình hệ thống đô thị Việt Nam theo hướng xanh, thông minh và phát triển bền vững trong dài hạn.

Nguyễn Sang