Sửa đổi quy định về nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư công giai đoạn 2026 - 2030

Theo quy định mới, tối đa không quá 30% vốn ngân sách trung ương được sử dụng để bổ sung có mục tiêu cho địa phương và phân bổ theo ngành, lĩnh vực. Khoản vốn này không bao gồm nguồn của các Chương trình mục tiêu quốc gia, vốn ODA, vốn vay ưu đãi của nhà tài trợ nước ngoài cũng như các nhiệm vụ, chương trình, dự án đã được ngân sách trung ương phân bổ theo cơ chế riêng. Quy định trên nhằm tăng tính chủ động trong điều hành ngân sách, đồng thời siết chặt kỷ luật tài khóa và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công.

Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu duy trì tương quan hợp lý giữa đầu tư cho các vùng kinh tế trọng điểm, vùng động lực, cực tăng trưởng với việc ưu tiên nguồn lực cho các khu vực còn nhiều khó khăn như trung du và miền núi phía Bắc, Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, đồng bằng sông Cửu Long, miền núi, biên giới, hải đảo và vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Mục tiêu là góp phần thu hẹp chênh lệch về trình độ phát triển, thu nhập và mức sống giữa các vùng, hướng tới tăng trưởng bao trùm và bền vững trong dài hạn.

Việc phân bổ vốn cho các chương trình, nhiệm vụ và dự án của địa phương được thực hiện trên cơ sở chấm điểm theo các tiêu chí cụ thể. Về dân số, căn cứ vào quy mô dân số trung bình và số lượng người dân tộc thiểu số của từng địa phương, ngoại trừ Hà Nội và TP.HCM.

Về trình độ phát triển, các chỉ số được xem xét bao gồm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều, số thu nội địa theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước (không tính thu từ sử dụng đất và xổ số kiến thiết), cùng tỷ lệ bổ sung cân đối từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương. Bên cạnh đó, diện tích tự nhiên, diện tích đất trồng lúa, tỷ lệ che phủ rừng và số lượng đơn vị hành chính cấp xã, xã miền núi, xã vùng cao, xã có biên giới đất liền cũng là những tiêu chí quan trọng trong quá trình phân bổ.

Nghị quyết đồng thời bổ sung các tiêu chí đặc thù nhằm phản ánh đầy đủ điều kiện phát triển và yêu cầu bảo đảm quốc phòng - an ninh. Trong đó có các xã an toàn khu (ATK), khu vực chịu tác động của công trình quốc phòng và khu quân sự nhóm đặc biệt, xã đặc biệt khó khăn khu vực III.

Các vùng chịu ảnh hưởng lớn của thiên tai, biến đổi khí hậu như mưa bão, sạt lở, hạn hán, xâm nhập mặn, nước biển dâng cũng được đưa vào nhóm tiêu chí ưu tiên. Ngoài ra, việc phân bổ vốn còn căn cứ các tiêu chí ưu tiên theo nghị quyết chuyên đề của Quốc hội trong từng giai đoạn.

Nghị quyết số 120/2026/UBTVQH15 có hiệu lực kể từ ngày 3/2/2026 và áp dụng cho các năm ngân sách trong giai đoạn 2026 - 2030. Việc sửa đổi lần này được đánh giá là bước điều chỉnh quan trọng nhằm nâng cao chất lượng phân bổ vốn đầu tư công, bảo đảm nguồn lực ngân sách được sử dụng đúng trọng tâm, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đồng đều giữa các vùng, miền.

Hùng Nguyễn