Từ Thánh Gióng “vươn vai” đến Việt Nam “vươn mình”

Những “cuộc vươn mình” trong lịch sử dân tộc

Truyền thuyết kể rằng Thánh Gióng là một đứa trẻ lên ba không biết nói, không biết cười, nhưng khi đất nước lâm nguy, cậu đã vươn vai thành tráng sĩ, cưỡi ngựa sắt, cầm roi sắt đánh tan giặc Ân rồi bay về trời. Chi tiết “Gióng vươn vai” mang giá trị biểu tượng cho ý chí tự cường, tinh thần đấu tranh bảo vệ đất nước khi vận mệnh quốc gia khi bị thử thách của người dân Việt Nam.

Lịch sử Việt Nam cũng từng chứng kiến không thiếu những thời khắc “vươn mình” mang tính bước ngoặt. Đó là chiến thắng Bạch Đằng của Ngô Quyền năm 938, mở ra kỷ nguyên độc lập tự chủ. Là hào khí Đông A thời Trần với ba lần đánh bại quân Nguyên - Mông. Là cuộc khởi nghĩa Lam Sơn đưa đất nước thoát khỏi ách đô hộ nhà Minh. Và trong thời hiện đại, đó là Cách mạng Tháng Tám năm 1945, chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954, Đại thắng mùa Xuân 1975 thống nhất đất nước.

Mỗi bước ngoặt lịch sử ấy đều mang đặc điểm chung: Ý chí độc lập, khát vọng tự cường và sự đồng lòng của toàn dân tộc. Trong những thời điểm cam go nhất, dân tộc Việt Nam luôn biết cách huy động sức mạnh tinh thần và vật chất để vượt qua thử thách, tạo ra những bước nhảy vọt về lịch sử.

Sau năm 1986, công cuộc Đổi mới do Đảng khởi xướng và lãnh đạo tiếp tục là một cuộc “vươn mình” lớn. Từ một nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, Việt Nam từng bước chuyển sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đạt được những thành tựu to lớn: Tăng trưởng kinh tế liên tục, đời sống nhân dân cải thiện, vị thế quốc tế ngày càng nâng cao. Sau gần 40 năm Đổi mới, đất nước đã tạo được một nền tảng quan trọng về kinh tế, chính trị, xã hội và đối ngoại.

Đại hội XIV - khởi đầu của “kỷ nguyên vươn mình”

Lịch sử cũng cho thấy, đến một thời điểm nhất định, những phương thức cũ không còn đủ để giải quyết những thách thức mới, khi bối cảnh thế giới hiện nay đang thay đổi nhanh chóng với sự gia tăng cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, sự bùng nổ của khoa học - công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và những thách thức an ninh phi truyền thống như biến đổi khí hậu, dịch bệnh, khủng hoảng năng lượng. Đặc biệt, sau 40 năm Đổi mới, Việt Nam đã đạt đến ngưỡng mà nếu không có những chuyển đổi mang tính đột phá về mô hình tăng trưởng, thể chế, khoa học - công nghệ và chất lượng nguồn nhân lực, đất nước có nguy cơ rơi vào bẫy thu nhập trung bình.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu phát triển đối với Việt Nam không chỉ là “đi tiếp”, mà là phải “vươn lên” và Đại hội Đảng lần thứ XIV được nhìn nhận như điểm khởi đầu của một kỷ nguyên phát triển mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam.

Việc xác định rõ các mục tiêu chiến lược đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 cho thấy khát vọng phát triển đã được cụ thể hóa thành định hướng chính sách. Trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045 là những mục tiêu đầy thách thức, đòi hỏi sự nỗ lực vượt bậc của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Liên tưởng hình tượng Thánh Gióng với kỷ nguyên vươn mình hôm nay cho thấy: Nếu trong truyền thuyết, Gióng lớn lên thần tốc để đối mặt với giặc ngoại xâm, thì trong thời đại mới, Việt Nam phải “vươn vai” về trí tuệ, công nghệ và năng lực quản trị để đối mặt với những thách thức phát triển mang tính toàn cầu. Những “giặc Ân” của thời đại mới không hiện hữu bằng vũ lực, mà tồn tại dưới dạng những điểm nghẽn về thể chế, năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng đổi mới sáng tạo và cả cạnh tranh toàn cầu.

Chi tiết Gióng nhổ tre làm vũ khí khi roi sắt gãy cũng là một ẩn dụ giàu ý nghĩa. Đó là tinh thần linh hoạt, sáng tạo, không bị trói buộc bởi những khuôn mẫu cứng nhắc. Trong bối cảnh hiện nay, tinh thần ấy được thể hiện qua yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, tận dụng khoa học - công nghệ, thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và kinh tế tri thức để tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Kỷ nguyên vươn mình của Việt Nam vì thế, được đặt trên những trụ cột quan trọng. Trước hết là sự đồng lòng giữa Đảng và Nhân dân - nhân tố quyết định mọi thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Lịch sử đã chứng minh, khi niềm tin xã hội được củng cố, khi khát vọng phát triển trở thành khát vọng chung thì những cải cách khó khăn nhất cũng có thể được thực hiện.

Bên cạnh đó, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là động lực cốt lõi của tăng trưởng. Trong một thế giới mà lợi thế về tài nguyên thiên nhiên ngày càng suy giảm, chỉ có tri thức và sáng tạo mới giúp một quốc gia bứt phá. Đây chính là “sức vóc mới” để Việt Nam vươn mình trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Chuyển đổi xanh và phát triển bền vững cũng trở thành yêu cầu tất yếu. Phát triển nhanh nhưng không bền vững sẽ tạo ra những hệ lụy lâu dài cho môi trường và xã hội. Vì vậy, kỷ nguyên vươn mình của Việt Nam không chỉ hướng tới tăng trưởng kinh tế, mà còn hướng tới chất lượng sống, hạnh phúc của nhân dân và sự hài hòa với thiên nhiên.

Có thể thấy sự vươn dậy của Thánh Gióng trong truyền thuyết đã trở thành hình tượng xuyên suốt cho tinh thần, khát vọng và ý chí của người dân Việt Nam phải liên tục lớn lên, mạnh hơn, liên tục đổi mới để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững và có vị thế cao hơn trên trường quốc tế.

Kỷ nguyên vươn mình không phải là lời hứa mà đòi hỏi tinh thần hành động quyết liệt, dám đổi mới, dám vượt qua chính mình. Cũng như Thánh Gióng chỉ trở thành anh hùng khi dám vươn vai đứng dậy, Việt Nam hôm nay chỉ có thể hiện thực hóa khát vọng phát triển, tránh bẫy thu nhập trung bình, tránh tụt hậu, tránh là công xưởng của thế giới về nguồn nhân công giá rẻ… khi biến tư duy chiến lược thành hành động cụ thể, hiệu quả.

Từ truyền thuyết đến hiện thực, từ ký ức lịch sử đến tương lai phát triển, hình tượng Thánh Gióng tiếp tục soi chiếu cho con đường đi lên của dân tộc. Kỷ nguyên vươn mình của Việt Nam chính là sự tiếp nối tinh thần ấy trong điều kiện lịch sử mới - một tinh thần tự cường, đổi mới và khát vọng không ngừng vươn tới những giá trị cao hơn cho đất nước và con người Việt Nam.

Lynh Lynh