Doanh nhân kiến quốc: Nội hàm hoàn toàn mới

Đa tầng động lực cho khát vọng 2026

Kịch bản tăng trưởng 10% GDP trong năm 2026 là cột mốc chiến lược, phản ánh khát vọng của Việt Nam khi bước sang chu kỳ phát triển mới. Tại đó, nền kinh tế không chỉ phục hồi mà còn đang tái định vị vai trò trung tâm mới trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Để hiện thực hóa tham vọng này, nền kinh tế cần kích hoạt đồng thời một hệ thống động lực đa tầng.

Thứ nhất, các động lực truyền thống cần được nâng cấp mạnh mẽ. Dòng vốn FDI phải chuyển dịch sang chất lượng cao, gắn liền với làn sóng đưa Việt Nam thành điểm đến chiến lược tại Đông Nam Á. Hoạt động xuất khẩu cần chuyển từ gia công sang tích hợp sâu vào chuỗi giá trị, đặc biệt là nhóm ngành điện tử và công nghệ. Song song đó, sự mở rộng của tầng lớp trung lưu sẽ là bệ đỡ vững chắc cho tiêu dùng nội địa, bán lẻ và thương mại số.

Thứ hai, nhóm động lực mới gồm kinh tế số và kinh tế xanh đóng vai trò then chốt giúp nâng cao năng suất và đảm bảo các tiêu chuẩn bền vững quốc tế.

Thứ ba, quan trọng nhất là khu vực kinh tế tư nhân phải trỗi dậy như một nòng cốt của đổi mới sáng tạo. Giai đoạn 2025-2026 sẽ là thời điểm hiện thực hóa các chính sách phát triển kinh tế tư nhân, tạo ra hệ sinh thái doanh nghiệp đa dạng từ các tập đoàn dẫn đầu đến làn sóng startup công nghệ sôi động.

Chân dung “Doanh nhân kiến quốc” trong kỷ nguyên mới

Bước vào năm 2026, khi đất nước chạm ngưỡng chuyển mình quan trọng cả về tốc độ lẫn chất lượng tăng trưởng, khái niệm “doanh nhân kiến quốc” cũng mang nội hàm hoàn toàn mới. Họ không chỉ là người làm giàu, mà là người góp phần kiến tạo năng lực phát triển dài hạn cho quốc gia thông qua chính doanh nghiệp của mình.

Nếu trước đây, đóng góp của doanh nhân thường được đo đếm bằng vốn, việc làm và sản lượng thì trong kỷ nguyên số, giá trị của họ nằm ở khả năng định hình thị trường. Họ thiết lập các chuẩn mực mới, xây dựng hệ sinh thái cộng sinh và khai mở không gian phát triển mới. Chân dung thế hệ doanh nhân này hội tụ 3 phẩm chất cốt lõi:

Tư duy dài hạn: Sẵn sàng đầu tư cho công nghệ, dữ liệu và con người, chấp nhận chờ đợi những giá trị bền vững kết tinh.

Tư duy hệ sinh thái: Nhìn nhận thành công như một cao nguyên rộng lớn nơi nhiều doanh nghiệp, ngành nghề cùng phát triển, thay vì chỉ là đỉnh núi đơn độc.

Gắn kết với lợi ích quốc gia: Thể hiện qua chiến lược kinh doanh hướng tới hàm lượng tri thức và giá trị gia tăng cao hơn.

Khu vực tư nhân chính là “chất xúc tác” then chốt để chuyển dịch cấu trúc nền kinh tế: Từ thâm dụng nguồn lực hữu hình sang tận dụng tri thức và công nghệ. Nhờ sự linh hoạt và nhạy bén trong các lĩnh vực mũi nhọn như AI, bán dẫn hay sản xuất xanh, khối tư nhân giúp tăng trưởng đạt được bước tiến kép, nhanh hơn về tốc độ và tốt hơn về chất lượng.

Cần cơ chế “phòng ngừa từ xa” để cởi trói nguồn lực

Dù đóng vai trò tiên phong, tinh thần “kiến quốc” của khối tư nhân vẫn đối mặt với những điểm nghẽn. Yếu tố then chốt để cởi trói cho nguồn lực này chính là một môi trường pháp lý minh bạch, thuận lợi và có khả năng dự báo.

Tuy nhiên, trong bối cảnh các mô hình kinh doanh mới xuất hiện nhanh hơn tốc độ hoàn thiện chính sách, doanh nghiệp cần nhiều hơn là những quy định khô cứng. Nhu cầu cấp thiết lúc này là thiết lập các kênh tham vấn chính thống và cơ chế cảnh báo rủi ro sớm. Cách tiếp cận phòng ngừa “từ sớm, từ xa” này không chỉ bảo vệ doanh nghiệp mà còn giảm thiểu chi phí xã hội, tạo nền tảng cho sự phát triển lành mạnh.

Khi pháp lý trở thành điểm tựa thay vì rào cản, tâm lý doanh nhân sẽ chuyển từ lo ngại sang yên tâm đầu tư dài hạn. Chuỗi giá trị mới sẽ hình thành từ sự cộng hưởng giữa thể chế ổn định và nỗ lực của doanh nghiệp, qua đó tự nhiên củng cố vị thế quốc gia.

Dòng chảy vốn và triển vọng đầu tư 2026

Bên cạnh nỗ lực từ nội tại doanh nghiệp, hạ tầng tài chính cũng đóng vai trò huyết mạch. Việc hình thành Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại TP.HCM và Đà Nẵng là bước chuyển dịch chiến lược, đưa Việt Nam thành mắt xích tài chính trọng yếu. Dù khung pháp lý đột phá dự kiến triển khai năm 2026 mang lại nhiều kỳ vọng thu hút vốn, Việt Nam vẫn cần giải quyết bài toán đồng bộ hóa chuẩn mực quản trị rủi ro và lấp đầy sự thiếu hụt nhân sự cấp cao trong lĩnh vực tài chính chuyên sâu.

Đối với thị trường chứng khoán, năm 2026 được kỳ vọng là điểm khởi đầu cho chu kỳ tăng trưởng mới của VN-Index. Động lực đến từ sự phục hồi lợi nhuận doanh nghiệp, làn sóng vốn ngoại đón đầu câu chuyện nâng hạng thị trường và các thương vụ IPO/M&A lớn. Dòng tiền thông minh dự báo sẽ tập trung vào các nhóm ngành dẫn dắt xu hướng như công nghệ bán dẫn, năng lượng tái tạo, hạ tầng số (AI, Data Center) và bất động sản khu công nghiệp.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định thành công cho mỗi doanh nhân, nhà đầu tư không nằm ở kênh đầu tư mà ở năng lực mỗi cá nhân. Việc nâng cấp kiến thức và tư duy dài hạn chính là chìa khóa để biến các cơ hội của năm 2026 thành lợi nhuận bền vững.

(*) CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng Trường ĐH Nguyễn Trãi

Nguyễn Quang Huy (*)