Mỹ mở rộng hợp tác khoáng sản chiến lược với Philippines, Brazil giữ lập trường độc lập
Mỹ đang đẩy mạnh mở rộng mạng lưới đối tác trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược và đất hiếm, coi đây là trụ cột then chốt nhằm bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong động thái mới nhất, Washington đã ký thỏa thuận hợp tác với Philippines, trong khi Brazil tuyên bố không tham gia liên minh khoáng sản do Mỹ đề xuất, nhấn mạnh ưu tiên chủ quyền tài nguyên quốc gia.
Ngày 5/2, bên lề Hội nghị Bộ trưởng về Khoáng sản chiến lược 2026 do Bộ Ngoại giao Mỹ tổ chức, Bộ trưởng Môi trường Philippines Raphael Lotilla và Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ phụ trách kinh tế Jacob Helberg đã ký Bản ghi nhớ (MoU) về hợp tác phát triển khoáng sản chiến lược và đất hiếm. Hội nghị quy tụ đại diện cấp cao từ 54 quốc gia cùng Ủy ban châu Âu, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng quốc tế đối với lĩnh vực này.
Khoáng sản chiến lược và đất hiếm giữ vai trò đầu vào quan trọng cho các ngành công nghiệp mũi nhọn như xe điện, năng lượng tái tạo, thiết bị điện tử và công nghệ chế tạo tiên tiến. Trong bối cảnh Trung Quốc đang chiếm vị thế chi phối, Mỹ thúc đẩy xây dựng các cơ chế hợp tác nhằm đa dạng hóa nguồn cung và giảm mức độ phụ thuộc.
Theo thông cáo của Bộ Môi trường và Tài nguyên thiên nhiên Philippines ngày 6/2, MoU với Mỹ hướng tới điều chỉnh chính sách phát triển khoáng sản theo hướng giảm xuất khẩu quặng thô, tăng cường chế biến trong nước và gia tăng giá trị gia tăng. Đây được xem là bước đi nhằm giúp Philippines tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Bộ trưởng Raphael Lotilla nhấn mạnh, hợp tác với Mỹ sẽ hỗ trợ Philippines xây dựng ngành công nghiệp khoáng sản do doanh nghiệp trong nước dẫn dắt, tạo việc làm chất lượng cao và giữ lại nhiều hơn lợi ích kinh tế từ tài nguyên thiên nhiên. Ông khẳng định, việc thúc đẩy chế biến khoáng sản trong nước gắn với cam kết khai khoáng có trách nhiệm, bảo đảm tiêu chuẩn môi trường và quyền lợi của cộng đồng địa phương.
Với thỏa thuận này, Philippines trở thành một trong các đối tác của Mỹ trong nỗ lực củng cố chuỗi cung ứng khoáng sản chiến lược, cùng với Australia, Canada, Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh và một số quốc gia ASEAN như Malaysia và Thái Lan.
Tại hội nghị, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng công bố kế hoạch tập hợp các đồng minh vào một khối thương mại ưu đãi đối với khoáng sản chiến lược, trong đó có đề xuất thiết lập mức giá sàn phối hợp nhằm tăng tính ổn định của thị trường.
Tuy nhiên, ngày 6/2, Chính phủ Brazil tuyên bố không có kế hoạch tham gia sáng kiến này. Theo lập trường của Brasilia, liên minh do Mỹ đề xuất có thể làm hạn chế quyền tự chủ quốc gia trong việc kiểm soát, sản xuất và thương mại hóa các nguồn tài nguyên chiến lược.
Chính phủ của Tổng thống Luiz Inácio Lula da Silva cho rằng, sáng kiến nói trên chủ yếu phục vụ lợi ích của Washington và có nguy cơ làm suy giảm khả năng hoạch định chiến lược công nghiệp độc lập của các quốc gia tham gia. Brazil khẳng định ưu tiên hàng đầu là làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị, bao gồm cả khâu chế biến và tinh luyện, thay vì chỉ đóng vai trò cung cấp nguyên liệu thô.
Theo Brasilia, khoáng sản chiến lược có ý nghĩa quyết định đối với tương lai của các ngành giao thông điện hóa, năng lượng tái tạo và công nghiệp số. Do đó, việc tích hợp khai thác và phát triển tài nguyên vào chiến lược tăng cường chủ quyền kinh tế và công nghệ được coi là định hướng lâu dài của nước này.
Vấn đề trên dự kiến sẽ được đề cập trong cuộc gặp giữa Tổng thống Brazil Lula da Silva và Tổng thống Mỹ Donald Trump, có thể diễn ra vào tháng 3 tới tại Nhà Trắng. Chính phủ Brazil khẳng định, việc không tham gia liên minh khoáng sản do Mỹ đề xuất sẽ không ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ song phương giữa hai nước.