Kinh tế cuối tuần: Dư địa tăng trưởng mới cho TP.HCM

Trong tiến trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng và mở rộng không gian phát triển sau hợp nhất vùng, kinh tế cuối tuần nổi lên như một hướng đi tiềm năng, không chỉ về mặt kinh tế mà còn về phương diện xã hội, văn hóa và chất lượng sống đô thị.

Đồng thuận xã hội về tính cần thiết

Một trong những điểm nổi bật của khảo sát là mức độ đồng thuận rất cao về tính cần thiết của kinh tế cuối tuần. Theo đó, 94% số ý kiến cho rằng phát triển kinh tế cuối tuần tại TP.HCM là cần thiết hoặc rất cần thiết, trong đó tỷ lệ đánh giá “rất cần thiết” chiếm ưu thế.

Sự đồng thuận này phản ánh một thực tế: Mô hình phát triển đô thị dựa chủ yếu vào hoạt động kinh tế giờ hành chính và ngày làm việc đã bộc lộ những giới hạn nhất định. Cuối tuần, khoảng thời gian có nhu cầu tiêu dùng, vui chơi, trải nghiệm và nghỉ ngơi lớn vẫn chưa được khai thác tương xứng với tiềm năng của một đô thị hơn 14 triệu dân, trung tâm kinh tế, dịch vụ lớn nhất cả nước.

Nhiều ý kiến cho rằng kinh tế cuối tuần không chỉ nhằm tạo thêm doanh thu ngắn hạn, mà quan trọng hơn là tối ưu hóa việc sử dụng hạ tầng đô thị, kích hoạt các không gian công cộng và dịch vụ vốn đang bị “đóng băng” hoặc vận hành kém hiệu quả vào hai ngày cuối tuần.

Không chỉ dừng lại ở sự cần thiết, khảo sát còn cho thấy niềm tin rõ rệt vào khả năng kinh tế cuối tuần trở thành một động lực tăng trưởng mới. Hơn 95% ý kiến nhận định mô hình này hoàn toàn có thể hoặc có thể trở thành động lực tăng trưởng, với điều kiện đi kèm là một khung chính sách phù hợp.

Điểm đáng chú ý là phần lớn ý kiến không đặt vấn đề “có nên phát triển hay không”, mà tập trung vào câu hỏi “triển khai như thế nào”. Điều này cho thấy thị trường và giới chuyên môn đã nhìn nhận kinh tế cuối tuần như một cấu phần hợp lý trong chiến lược phát triển đô thị, thay vì một xu hướng nhất thời hay phong trào.

Trong bối cảnh các động lực truyền thống như công nghiệp chế biến, chế tạo, bất động sản hay xuất khẩu đang chịu nhiều áp lực từ chu kỳ kinh tế toàn cầu, kinh tế cuối tuần có thể đóng vai trò bổ trợ quan trọng thông qua việc kích thích tiêu dùng nội địa, phát triển dịch vụ, du lịch, kinh tế đêm và công nghiệp văn hóa.

“

94% số ý kiến cho rằng phát triển kinh tế cuối tuần tại TP.HCM là cần thiết hoặc rất cần thiết.

95% ý kiến nhận định mô hình này hoàn toàn có thể hoặc có thể trở thành động lực tăng trưởng.

80% ý kiến cho biết sẵn sàng hoặc rất sẵn sàng tham gia, đầu tư vào kinh tế cuối tuần nếu có cơ chế rõ ràng

Giá trị kinh tế gắn với giá trị xã hội

Một điểm nhấn quan trọng của khảo sát là cách nhìn đa chiều về giá trị mà kinh tế cuối tuần mang lại. Bên cạnh các lợi ích kinh tế trực tiếp như gia tăng tiêu dùng và doanh thu dịch vụ, nhiều ý kiến nhấn mạnh vai trò của kinh tế cuối tuần trong việc nâng cao chất lượng sống người dân đô thị.

Các hoạt động vui chơi, giải trí, văn hóa, sáng tạo, trải nghiệm gia đình không chỉ tạo ra dòng tiền, mà còn góp phần tái tạo sức lao động, tăng mức độ hài lòng của cư dân đô thị, qua đó nâng cao sức hấp dẫn và năng lực cạnh tranh của thành phố trong dài hạn. Đây là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng phát triển đô thị bền vững, nơi tăng trưởng kinh tế không tách rời khỏi phúc lợi xã hội và đời sống tinh thần của người dân.

Những lĩnh vực giàu tiềm năng

Khảo sát cho thấy các lĩnh vực được đánh giá có tiềm năng phát triển mạnh trong kinh tế cuối tuần khá tập trung và có tính bổ trợ lẫn nhau. Nổi bật nhất là du lịch cuối tuần, ẩm thực và kinh tế đêm mở rộng, sự kiện văn hóa - lễ hội - biểu diễn, không gian sáng tạo và chợ trải nghiệm cuối tuần, cùng với mua sắm bán lẻ đặc thù và dịch vụ chăm sóc gia đình.

Điểm chung của các lĩnh vực này là khả năng tạo giá trị gia tăng cao, sử dụng nhiều lao động dịch vụ, đồng thời dễ dàng kết nối với các chuỗi giá trị du lịch, thương mại, văn hóa liên vùng. Trong bối cảnh không gian phát triển của TP.HCM đã được mở rộng theo hướng liên kết vùng, kinh tế cuối tuần có thể trở thành chất xúc tác quan trọng cho sự dịch chuyển dòng khách, dòng vốn và dòng tiêu dùng.

Rào cản không nằm ở thị trường

Mặc dù tiềm năng được đánh giá cao, khảo sát cũng chỉ ra những rào cản lớn đang cản trở sự hình thành và phát triển bài bản của kinh tế cuối tuần. Ba vấn đề được nhắc đến nhiều nhất là thiếu quy hoạch không gian dành riêng cho kinh tế cuối tuần, khung pháp lý chưa phù hợp và hạn chế về hạ tầng giao thông, bãi đỗ xe.

Ngoài ra, việc thiếu cơ chế phối hợp liên ngành và nguồn nhân lực phục vụ vào cuối tuần cũng được xem là những điểm nghẽn đáng lưu ý. Điều này cho thấy rào cản chính của kinh tế cuối tuần không nằm ở nhu cầu thị trường hay sự sẵn sàng của doanh nghiệp, mà chủ yếu xuất phát từ thể chế, quy hoạch và quản trị đô thị.

Nếu không được giải quyết một cách đồng bộ, kinh tế cuối tuần rất dễ rơi vào tình trạng phát triển tự phát, manh mún, gây ra các hệ lụy về trật tự đô thị, môi trường sống và hiệu quả kinh tế lâu dài.

Doanh nghiệp sẵn sàng, chờ tín hiệu chính sách

Một tín hiệu tích cực từ khảo sát là gần 80% ý kiến cho biết sẵn sàng hoặc rất sẵn sàng tham gia, đầu tư vào kinh tế cuối tuần nếu có cơ chế rõ ràng. Điều này cho thấy nguồn lực xã hội đã ở trạng thái “chờ kích hoạt”, và vai trò dẫn dắt của chính sách trở nên đặc biệt quan trọng.

Các kiến nghị chính sách được đề xuất tập trung vào việc xây dựng cơ chế pháp lý linh hoạt, triển khai các mô hình thí điểm đặc thù, đầu tư hạ tầng đồng bộ, áp dụng chính sách thuế - phí ưu đãi, cùng với hỗ trợ truyền thông và xúc tiến. Đáng chú ý, nhiều ý kiến nhấn mạnh rằng không thể áp dụng tư duy quản lý “ngày thường” cho kinh tế cuối tuần, bởi tính chất hoạt động, thời gian và đối tượng phục vụ hoàn toàn khác biệt.

DNSG