Xuất nhập khẩu tăng mạnh, Việt Nam nhập siêu hơn 3,2 tỷ USD đầu năm
Nửa đầu tháng 1/2026, hoạt động xuất nhập khẩu của Việt Nam ghi nhận mức tăng trưởng khá so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, do nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu, cán cân thương mại ngay từ đầu năm đã rơi vào trạng thái nhập siêu hơn 3,2 tỷ USD, phản ánh mức độ phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo số liệu sơ bộ của Cục Hải quan, trong giai đoạn từ ngày 1 - 15/1/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước đạt khoảng 39,34 tỷ USD, tăng 14,64% so với cùng kỳ năm 2025.
Kim ngạch xuất khẩu trong nửa đầu tháng 1/2026 đạt 18,05 tỷ USD, tăng 11,1% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng trưởng tiếp tục đến từ khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo, đặc biệt là các ngành công nghệ cao gắn với chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trong đó, nhóm điện tử và linh kiện dẫn đầu mức tăng với giá trị tăng thêm gần 930 triệu USD, tương đương 28,2%. Nhóm điện thoại các loại và linh kiện tăng hơn 360 triệu USD (21,4%), trong khi máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác tăng gần 249 triệu USD (13,2%). Đây cũng là ba nhóm hàng duy nhất đạt kim ngạch xuất khẩu trên 2 tỷ USD trong kỳ, cho thấy cơ cấu xuất khẩu tiếp tục tập trung cao vào các ngành có hàm lượng vốn và công nghệ lớn.
Tuy nhiên, phần lớn kim ngạch xuất khẩu này vẫn đến từ khu vực doanh nghiệp FDI. Trong 15 ngày đầu tháng 1, xuất khẩu của khối FDI đạt 14,03 tỷ USD, tăng 24,36% so với cùng kỳ, chiếm gần 78% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước. Thực tế này phản ánh vai trò chi phối của khu vực FDI trong các ngành xuất khẩu chủ lực, đồng thời cho thấy sự phụ thuộc đáng kể của nền kinh tế vào khu vực này.
Bên cạnh các mặt hàng công nghệ cao, một số nhóm hàng truyền thống cũng ghi nhận mức tăng khá. Xuất khẩu thức ăn gia súc và nguyên liệu tăng hơn 68%; hạt tiêu tăng trên 37%; rau quả tăng hơn 43% so với cùng kỳ. Ngược lại, trong nửa đầu tháng 1/2026, không ghi nhận kim ngạch xuất khẩu dầu thô.
Ở chiều nhập khẩu, tổng kim ngạch trong nửa đầu tháng 1/2026 đạt 21,29 tỷ USD, tăng 17,81% so với cùng kỳ năm trước. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ nhu cầu nhập khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử, linh kiện và máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất, lắp ráp trong nước.
Đáng chú ý, nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng hơn 2 tỷ USD, tương đương 43%, đạt gần 8 tỷ USD. Nhóm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác tăng khoảng 355 triệu USD, đạt 2,79 tỷ USD. Ngoài ra, nhập khẩu đá quý, kim loại quý tăng đột biến hơn 400% do nhu cầu tiêu dùng cận Tết Nguyên đán; phương tiện vận tải và phụ tùng cũng tăng hơn 126%.
Tương tự như xuất khẩu, khu vực FDI tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong nhập khẩu. Kim ngạch nhập khẩu của khối này đạt 15,31 tỷ USD, chiếm khoảng 72% tổng kim ngạch nhập khẩu cả nước, tăng 34,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong khi đó, nhập khẩu của khu vực kinh tế trong nước giảm gần 707 triệu USD, cho thấy sự phụ thuộc lớn của doanh nghiệp nội địa vào nguồn cung đầu vào công nghệ cao từ khu vực FDI và nước ngoài.
Do kim ngạch nhập khẩu vượt xuất khẩu, cán cân thương mại của Việt Nam trong nửa đầu tháng 1/2026 thâm hụt khoảng 3,24 tỷ USD, cao gần gấp ba lần mức nhập siêu 1,82 tỷ USD cùng kỳ năm 2025.
Diễn biến này cho thấy áp lực nhập siêu vẫn hiện hữu ngay từ đầu năm, trong bối cảnh nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc lớn vào khu vực FDI và các chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt ở các ngành công nghiệp công nghệ cao. Đây cũng là vấn đề cần được theo dõi sát trong điều hành thương mại và chính sách vĩ mô thời gian tới, nhằm bảo đảm cân đối ngoại thương và nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế.