Giữa nhịp phát triển nhanh của đô thị với những khối nhà cao tầng và dòng xe tấp nập, mảng xanh ngày càng khẳng định vai trò như những không gian quý giá của TP.HCM.
Công viên, hàng cây, thảm cỏ không chỉ mang đến nơi nghỉ ngơi, thư giãn cho người dân, mà còn trở thành “khoảng thở xanh” góp phần điều hòa khí hậu, cải thiện chất lượng sống và giúp thành phố thích ứng tốt hơn trước những thách thức của biến đổi khí hậu và hiệu ứng đảo nhiệt.
Theo số liệu của Sở Xây dựng TP.HCM, giai đoạn 2021-2024, thành phố đã phát triển thêm hơn 237 ha công viên công cộng và 53 ha mảng xanh. Những công viên mới, những tuyến đường được trồng thêm cây đã góp phần cải thiện diện mạo đô thị, tạo thêm không gian sinh hoạt cho người dân. Tuy nhiên, diện tích cây xanh công cộng bình quân đầu người hiện mới chỉ đạt khoảng 0,55-0,7m²/người - con số rất thấp so với tiêu chuẩn của một đô thị đặc biệt.
Những mảng xanh hiếm hoi đang bị "bao vây" bởi các khối bê tông cao tầng tại trung tâm TP.HCM, cho thấy sự cấp thiết của việc phát triển không gian xanh trong quy hoạch bền vững. Ảnh: Văn Trung.Mảng xanh công viên dọc bờ sông Giồng Ông Tố đóng vai trò như một "lá phổi xanh", giúp điều hòa không khí và tạo không gian thư giãn cho khu dân cư Văn Minh (phường An Phú). Ảnh: Văn Trung Ươm mầm xanh giữa rừng bê tông: Với lối kiến trúc mô phỏng mầm cây và tổ chim, Nhà thiếu nhi TP.HCM không chỉ là trung tâm sinh hoạt của trẻ thơ mà còn là một điểm sáng về kiến trúc xanh, mang lại khoảng thở quý giá cho cảnh quan đô thị trung tâm. Ảnh: Văn Trung.Mảng xanh trên nóc hầm Thủ Thiêm tạo ra một khoảng đệm êm dịu, không chỉ có tác dụng thẩm mỹ mà còn giúp giảm bức xạ nhiệt cho phần kết cấu bê tông phía dưới hầm, đồng thời cải thiện chất lượng không khí tại nút giao thông cửa ngõ phía Đông. Ảnh: Nguyễn Đạt.Phía nam cầu Thủ Thiêm là khu lâm viên sinh thái rộng khoảng 150 ha. Đây là vùng đất ngập nước hiếm hoi còn giữ được hệ sinh thái tự nhiên với rặng dừa nước và lau sậy xanh mướt. Quy hoạch tương lai: Khu vực này đang được đề xuất phát triển thành công viên sinh thái lớn thứ hai thành phố, nơi bảo tồn các loài cây bản địa và tạo môi trường sống cho động vật hoang dã giữa lòng đô thị. Ảnh: Nguyễn Đạt.Hệ thống cây xanh dọc đường Trường Sa - Hoàng Sa đóng vai trò quan trọng trong việc lọc bụi, giảm tiếng ồn và điều hòa nhiệt độ cho các khu dân cư lân cận. Ngoài ra nó còn giữ đất và chống sạt lở cho bờ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè sau khi được chỉnh trang. Ảnh Nguyễn Đạt.Trong nhịp sống hối hả của khu vực cửa ngõ sân bay, mảng xanh Công viên Hoàng Văn Thụ đóng vai trò như khoảng đệm sinh thái hiếm hoi, nơi đô thị được "thở" cùng người dân. Ảnh: Nguyễn Đạt.
Hướng đến năm 2030, TP.HCM đặt mục tiêu đạt tối thiểu 1m² cây xanh công cộng trên đầu người. Những dự án quy mô lớn như Sài Gòn Safari (Củ Chi) hay Lâm viên sinh thái Thủ Thiêm được kỳ vọng sẽ hình thành các “lá phổi” mới cho thành phố. Trong bối cảnh Nghị quyết 98 mở ra dư địa về cơ chế và nguồn lực, xã hội hóa đầu tư mảng xanh được xem là chìa khóa quan trọng để hiện thực hóa khát vọng phủ xanh đô thị.
