Quy định về sàn giao dịch carbon trong nước
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 29/2026/NĐ-CP ngày 19/01/2026 quy định về sàn giao dịch carbon trong nước, qua đó đặt nền tảng pháp lý cho việc hình thành và vận hành thị trường carbon tại Việt Nam theo hướng minh bạch, đồng bộ và tiệm cận thông lệ quốc tế.
Nghị định gồm 6 chương, 35 điều, quy định toàn diện các hoạt động liên quan đến sàn giao dịch carbon trong nước, bao gồm: đăng ký, cấp mã trong nước, chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon đủ điều kiện; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác quản lý, vận hành sàn giao dịch, cũng như chế độ báo cáo và công bố thông tin.
Nghị định áp dụng đối với Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội, các cơ quan, tổ chức tham gia giao dịch trên sàn giao dịch carbon theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường, cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động tổ chức, vận hành sàn giao dịch carbon trong nước.
Theo Nghị định, các loại hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon được phép giao dịch trên hệ thống giao dịch carbon là những loại đủ điều kiện trao đổi theo quy định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 119/2025/NĐ-CP.
Hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon phải được đăng ký tập trung trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý trước khi được đưa vào lưu ký và giao dịch trên sàn.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm đăng ký các thông tin liên quan đến hạn ngạch phát thải, tín chỉ carbon và chủ thể sở hữu; đồng thời thực hiện cấp mã trong nước cho các hạn ngạch, tín chỉ này. Mã trong nước được sử dụng thống nhất trong toàn bộ quá trình lưu ký, giao dịch và thanh toán theo quy định của Nghị định.
Nghị định quy định mỗi chủ thể tham gia giao dịch chỉ được sử dụng một tài khoản giao dịch chứng khoán tại thành viên giao dịch carbon để thực hiện các giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Hoạt động giao dịch carbon phải được tách bạch hoàn toàn với các hoạt động giao dịch chứng khoán khác.
Thành viên giao dịch carbon có trách nhiệm theo dõi riêng biệt số dư hạn ngạch, tín chỉ carbon và số dư tiền của khách hàng; bảo đảm không bù trừ chéo, không vay mượn tài sản giữa các hoạt động giao dịch. Chủ thể tham gia giao dịch phải có đủ tiền khi đặt lệnh mua và đủ hạn ngạch, tín chỉ khi đặt lệnh bán.
Sau khi giao dịch được xác lập, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội cung cấp kết quả giao dịch cho Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam để thực hiện thanh toán.
Theo Nghị định, thành viên giao dịch carbon phải là công ty chứng khoán hoạt động hợp pháp theo Luật Chứng khoán, được chấp thuận tham gia hệ thống lưu ký và thanh toán giao dịch carbon; không thuộc diện bị cảnh báo, kiểm soát hoặc đình chỉ hoạt động; đồng thời đáp ứng yêu cầu về hạ tầng công nghệ thông tin và quy trình nghiệp vụ theo quy chế của Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam.
Hồ sơ, trình tự và thủ tục đăng ký tham gia hệ thống giao dịch carbon được thực hiện theo quy định và hướng dẫn của Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam.
Sàn giao dịch carbon trong nước được xây dựng và vận hành theo lộ trình đã được quy định tại Nghị định số 06/2022/NĐ-CP và Nghị định số 119/2025/NĐ-CP. Trong giai đoạn thí điểm đến hết ngày 31/12/2028, các đơn vị vận hành sàn không thu phí dịch vụ.
Kể từ ngày 01/01/2029, việc thu phí cung cấp dịch vụ trên sàn giao dịch carbon trong nước sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật.
Nghị định số 29/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 19/01/2026, được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý quan trọng cho sự hình thành và phát triển thị trường carbon tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.