Chính phủ ban hành Nghị định mới, rút ngắn thời gian công bố chỉ số CPI
Việc Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định mới điều chỉnh thời điểm công bố chỉ số giá tiêu dùng (CPI) sớm hơn được đánh giá là bước đi quan trọng, góp phần nâng cao tính chủ động và hiệu quả trong điều hành kinh tế vĩ mô, đặc biệt là công tác kiểm soát lạm phát và ổn định mặt bằng giá cả.
Cụ thể, ngày 13/1/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 13/2026/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung một số điều và phụ lục của Nghị định số 62/2024/NĐ-CP ngày 07/6/2024; đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan tại Nghị định số 94/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thống kê, cũng như Nghị định số 94/2022/NĐ-CP ngày 07/11/2022 về nội dung chỉ tiêu thống kê thuộc hệ thống chỉ tiêu thống kê quốc gia và quy trình biên soạn tổng sản phẩm trong nước (GDP), tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Theo quy định mới tại Nghị định số 13/2026/NĐ-CP, thời điểm công bố số liệu chính thức CPI được điều chỉnh từ ngày 6 sang ngày 3 của tháng kế tiếp sau tháng báo cáo, sớm hơn 3 ngày so với quy định trước đây. Việc rút ngắn thời gian công bố được kỳ vọng sẽ giúp các cơ quan điều hành nắm bắt nhanh hơn diễn biến giá cả trên thị trường.
Theo Cục Thống kê, CPI là chỉ tiêu thống kê phản ánh xu hướng và mức độ biến động giá chung của hàng hóa và dịch vụ phục vụ tiêu dùng cuối cùng của hộ gia đình theo thời gian. Chỉ số này không bao gồm giá đất, hàng hóa bất hợp pháp hay các mặt hàng phục vụ sản xuất, do đó được xem là thước đo quan trọng nhất đối với chi phí sinh hoạt và lạm phát tiêu dùng.
Trong thực tiễn điều hành kinh tế, CPI là một trong những dữ liệu đầu vào sớm và quan trọng để đánh giá dư địa điều chỉnh chính sách tiền tệ, lãi suất, tín dụng, cũng như xây dựng phương án điều hành giá đối với các mặt hàng do Nhà nước quản lý. Việc công bố CPI sớm hơn giúp giảm độ trễ chính sách, nâng cao khả năng phản ứng kịp thời trước những biến động của thị trường giá cả.
Ở góc độ doanh nghiệp, thông tin CPI được cập nhật sớm giúp các chủ thể kinh tế chủ động hơn trong xây dựng kế hoạch chi phí, điều chỉnh giá bán, quản trị rủi ro và đàm phán hợp đồng, nhất là trong bối cảnh chi phí sinh hoạt, giá thuê nhà và dịch vụ tại các đô thị lớn có xu hướng biến động mạnh.
Cùng với điều chỉnh về thời điểm công bố, phương pháp biên soạn CPI tiếp tục được hoàn thiện nhằm phản ánh sát hơn cơ cấu tiêu dùng thực tế.
Giai đoạn 2020 - 2025, “rổ” hàng hóa CPI gồm 752 mặt hàng, tăng gần 100 mặt hàng so với giai đoạn trước, bổ sung nhiều sản phẩm và dịch vụ gắn với xu hướng tiêu dùng hiện đại như thiết bị công nghệ, phương tiện cá nhân và các loại hình nhà ở cho thuê chất lượng cao. Những điều chỉnh này giúp CPI phản ánh đầy đủ hơn các nguồn gây áp lực lạm phát trong nền kinh tế hiện đại.
Bên cạnh danh mục hàng hóa, cơ cấu chi tiêu của hộ gia đình - hay quyền số CPI cũng được rà soát, cập nhật định kỳ 5 năm một lần. Trong năm 2025, Cục Thống kê thực hiện chuyển đổi năm gốc CPI từ 2019 sang 2024, trên cơ sở kết quả khảo sát mức sống hộ dân cư, nhằm bảo đảm chỉ số phản ánh sát thực hơn hành vi tiêu dùng và biến động giá cả trong giai đoạn mới.
Về dài hạn, việc công bố CPI sớm hơn, cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý và phương pháp thống kê, được kỳ vọng sẽ nâng cao tính minh bạch, độ tin cậy của hệ thống số liệu giá cả, phục vụ hiệu quả công tác điều hành kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát, đồng thời góp phần nâng cao uy tín của số liệu kinh tế Việt Nam trong mắt các tổ chức quốc tế và nhà đầu tư.
Trước đó, nhằm tăng cường kiểm soát lạm phát và ổn định thị trường trong giai đoạn cao điểm, Bộ Tài chính đã giao Cục Thống kê tổng hợp, báo cáo tình hình biến động giá cả thị trường và kết quả triển khai các biện pháp bình ổn giá trên địa bàn trước ngày 11/2/2026; đồng thời yêu cầu các đơn vị chuyên ngành liên quan hoàn thành báo cáo theo đúng thời hạn để phục vụ kịp thời công tác điều hành.