Năm 2026, dự kiến huy động khoảng 5,5 tỷ USD vốn ODA và vay ưu đãi
Theo Bộ Tài chính, trong năm 2026, Việt Nam dự kiến huy động khoảng 146.280 tỷ đồng vốn vay nước ngoài, tương đương 5,5 tỷ USD, chủ yếu từ nguồn vốn ODA và các khoản vay ưu đãi. Nguồn vốn này được xác định tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong tổng thể đầu tư phát triển, ưu tiên cho các dự án hạ tầng trọng điểm và các chương trình có tính lan tỏa cao.
Thông tin được Bộ Tài chính công bố tại cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia về ODA diễn ra ngày 16/1. Báo cáo tại cuộc họp cho thấy, nhu cầu huy động vốn vay nước ngoài nhằm đáp ứng yêu cầu triển khai nhiều dự án quan trọng cấp quốc gia trong bối cảnh nguồn lực ngân sách còn hạn chế, trong khi nhu cầu đầu tư hạ tầng ngày càng lớn.
Theo Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương, trong năm 2025, Việt Nam đã ký vay mới khoảng 624 triệu USD vốn ODA và vốn vay ưu đãi nước ngoài cho 10 chương trình, dự án từ các nhà tài trợ song phương và đa phương, tương đương mức huy động của năm 2024.
Tuy nhiên, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công từ nguồn vốn nước ngoài còn chậm. Tổng giá trị giải ngân trong năm 2025 đạt hơn 8.900 tỷ đồng. Trong đó, kế hoạch vốn năm 2024 kéo dài giải ngân đạt hơn 717 tỷ đồng, tương đương 32,93% kế hoạch; kế hoạch vốn năm 2025 giải ngân đạt hơn 8.225 tỷ đồng, tương ứng 35,27%, thấp hơn cùng kỳ năm trước.
Riêng khối bộ, ngành Trung ương, tỷ lệ giải ngân đạt 46,02%. Ước tính đến hết ngày 31/1/2026, tổng giải ngân vốn nước ngoài năm 2025 đạt khoảng 10,5 nghìn tỷ đồng, xấp xỉ 45% kế hoạch được giao.
Đánh giá nguyên nhân, lãnh đạo Bộ Tài chính cho biết việc giải ngân chậm xuất phát từ cả yếu tố chủ quan và khách quan. Trong đó, nổi bật là việc chậm triển khai công tác chuẩn bị đầu tư tại nhiều dự án, bao gồm giải phóng mặt bằng, tái định cư, xác định nguồn gốc và giá đất, cũng như chuyển đổi mục đích sử dụng rừng.
Bên cạnh đó, không ít dự án gặp vướng mắc ở khâu đấu thầu, ký kết hợp đồng, phát sinh vấn đề về thuế hoặc đang trong quá trình điều chỉnh chủ trương đầu tư, hiệp định vay và kế hoạch vốn. Thủ tục đàm phán, ký kết, điều chỉnh và gia hạn các hiệp định vay còn mất nhiều thời gian. Việc chậm nhận được ý kiến không phản đối hoặc chấp thuận của các đối tác phát triển đối với hồ sơ mời thầu cũng ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ.
Ngoài ra, các yếu tố khách quan như khan hiếm vật liệu xây dựng, giá nguyên vật liệu tăng cao, thời tiết cực đoan, thiên tai, bão lũ và sạt lở tại một số địa phương tiếp tục gây áp lực lên tiến độ thi công và giải ngân vốn.
Về trung và dài hạn, Bộ Tài chính cho biết nhu cầu huy động vốn vay của Chính phủ giai đoạn 2025 - 2027 ước khoảng 2.218,3 nghìn tỷ đồng. Riêng năm 2026, tổng trị giá huy động vốn vay nước ngoài dự kiến khoảng 5,5 tỷ USD, tập trung cho các dự án hạ tầng then chốt.
Song song đó, Đề án định hướng huy động, quản lý và sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi giai đoạn 2026 - 2030 đang được hoàn thiện để trình Thủ tướng Chính phủ xem xét, với tổng quy mô vốn dự kiến huy động khoảng 38 tỷ USD. Đề án nhấn mạnh vai trò của vốn ODA và vốn vay ưu đãi trong việc đầu tư các dự án hạ tầng trọng điểm, có tính lan tỏa, tạo đột phá và góp phần thúc đẩy chuyển đổi trạng thái phát triển ở cấp quốc gia, vùng và địa phương.
Bộ Tài chính kỳ vọng, cùng với việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và cải cách thủ tục, việc huy động và sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay nước ngoài sẽ góp phần thúc đẩy đầu tư công, cải thiện chất lượng hạ tầng và tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.