Thủ tướng Phạm Minh Chính: Niềm tin số là trụ cột của Cộng đồng ASEAN trong kỷ nguyên mới
Phát biểu tại Lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN (ADGMIN) lần thứ 6, tổ chức sáng 15/1 tại Hà Nội, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ASEAN cần đặc biệt coi trọng việc xây dựng niềm tin số và hoàn thiện thể chế thích ứng, coi đây là nền tảng cốt lõi để hình thành một cộng đồng số bền vững, nhân văn và tự cường.
Hội nghị năm nay mang chủ đề “ASEAN thích ứng: Từ kết nối hạ tầng đến kết nối trí tuệ”, phản ánh tầm nhìn chiến lược và khát vọng kiến tạo một cộng đồng ASEAN số thông minh, liên kết sâu rộng, đổi mới sáng tạo và có trách nhiệm trong kỷ nguyên số.
Nhìn lại gần 60 năm hình thành và phát triển, Thủ tướng cho biết ASEAN đã vươn lên trở thành một trong những khu vực tăng trưởng năng động nhất thế giới, với quy mô GDP hơn 3.700 tỷ USD, dân số gần 700 triệu người, trong đó khoảng 60% là người trẻ.
Đáng chú ý, kinh tế số ASEAN năm 2025 ước đạt gần 300 tỷ USD, gấp đôi so với năm 2020; tỷ lệ người dùng Internet vượt 75%; thanh toán số tăng trưởng trên 50% mỗi năm; thương mại điện tử phát triển nhanh chóng.
Những kết quả này phản ánh nỗ lực chung của các quốc gia ASEAN trong kết nối hạ tầng, con người và thị trường, từng bước hình thành một không gian kinh tế số thống nhất, năng động và có sức cạnh tranh cao.
Tuy nhiên, Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra rằng ASEAN đang đối mặt với nhiều thách thức mang tính dài hạn. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mở ra cơ hội lớn nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ tụt hậu nếu các quốc gia không kịp thích ứng.
Cạnh tranh chiến lược về công nghệ, dữ liệu và không gian số ngày càng gay gắt; khoảng cách số giữa các nước, giữa các vùng miền còn lớn; thể chế số chưa theo kịp tốc độ phát triển công nghệ; nguy cơ mất an ninh mạng, lừa đảo trực tuyến và tội phạm mạng gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ tinh vi.
Trước những thách thức đó, hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 năng động, tự cường và gắn kết, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề xuất ba định hướng lớn.
Thứ nhất, tăng cường niềm tin số và xây dựng thể chế thích ứng. Theo Thủ tướng, niềm tin là nền tảng quan trọng nhất của chuyển đổi số. ASEAN cần thúc đẩy hình thành hệ sinh thái số nhân văn, lấy con người làm trung tâm, được dẫn dắt bởi các chuẩn mực đạo đức và bảo đảm lợi ích hài hòa của mọi chủ thể.
Trong đó, quản trị trí tuệ nhân tạo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Con người tạo ra AI nhưng phải kiểm soát được AI, không để bị động hay phụ thuộc vào công nghệ. Việc triển khai hiệu quả các hướng dẫn của ASEAN về đạo đức AI và từng bước vận hành mạng lưới an toàn AI khu vực là yêu cầu cấp thiết.
Cùng với đó, ASEAN cần hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và cơ chế phối hợp về dữ liệu dùng chung, coi đây là nền tảng để phát triển các ứng dụng trí tuệ nhân tạo và kinh tế số quy mô khu vực.
Thứ hai, phát triển hạ tầng số hiện đại, thúc đẩy kết nối số thông minh và bền vững. Thủ tướng đề nghị ASEAN nâng cấp mạnh mẽ hạ tầng số, đặc biệt là hệ thống cáp quang biển, cáp quang đất liền và các trung tâm dữ liệu, nhằm nâng cao năng lực chống chịu và bảo đảm an toàn cho không gian số chung.
Việc kết nối các trung tâm dữ liệu giữa các quốc gia được xem là nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế số khu vực. Bên cạnh đó, ASEAN cần thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, phát triển vệ tinh phục vụ giám sát thiên tai, quản lý tài nguyên và cung cấp Internet cho vùng sâu, vùng xa, hải đảo; đồng thời nghiên cứu xây dựng lưới điện ASEAN xanh, sạch, an toàn để bảo đảm nguồn năng lượng bền vững cho hạ tầng số.
Thứ ba, bảo đảm an ninh mạng và phát triển nguồn nhân lực số. Theo Thủ tướng, ASEAN cần tăng cường chia sẻ thông tin, diễn tập chung và phối hợp phòng, chống lừa đảo trực tuyến, tội phạm mạng. Song song đó, phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao trong các lĩnh vực dữ liệu lớn, AI, điện toán đám mây, Internet vạn vật và phổ cập kỹ năng số cho toàn dân là điều kiện then chốt để chuyển đổi số đi vào chiều sâu.
Chia sẻ kinh nghiệm trong nước, Thủ tướng cho biết Việt Nam đang triển khai phong trào “Bình dân học vụ số”, coi công dân số là nền tảng của Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, với tinh thần không để ai bị bỏ lại phía sau.
Khép lại bài phát biểu, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định Việt Nam cam kết tiếp tục là thành viên chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong hợp tác số ASEAN, sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ các nước thu hẹp khoảng cách số, cùng hướng tới một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, tự cường và thịnh vượng trong kỷ nguyên số.