CEO Nguyễn Thị Ngọc Mai chia sẽ chìa khóa giải quyết “double bind”

Thực tế, HCL không đơn thuần là khẩu hiệu “đặt con người lên hàng đầu”, cũng không chỉ là tập hợp các kỹ năng mềm mà HCL được xem là một khung lãnh đạo có kỷ luật, trong đó nhà lãnh đạo phải đồng thời thực hiện hai nhiệm vụ: vừa quan tâm đến con người một cách chân thực, vừa duy trì hiệu quả tổ chức thông qua các chuẩn mực hành vi rõ ràng.

Ở cấp độ vận hành, HCL đặt ra những yêu cầu khá cụ thể. Thứ nhất là khả năng đồng cảm và trắc ẩn, điều sẽ giúp nhà lãnh đạo biết khi nào cần lắng nghe và khi nào cần hành động. Thứ hai là khả năng kết nối mục tiêu tổ chức với động lực cá nhân để mỗi người hiểu vì sao công việc của mình có ý nghĩa. Thứ ba là xây dựng an toàn tâm lý dựa trên sự trung thực và chân thành, nơi con người không ngại chia sẻ quan điểm, thừa nhận khó khăn và chịu trách nhiệm. Cuối cùng là duy trì sự cân bằng giữa nỗ lực bỏ ra và kết quả đạt được nhằm đảm bảo cho sự quan tâm đến con người không làm suy giảm kỷ luật hay hiệu quả.

Mâu thuẫn “double bind” đối với nữ lãnh đạo tại Việt Nam

Trong môi trường doanh nghiệp Việt Nam, việc thực hành HCL còn chịu tác động mạnh từ các “định kiến ngầm” trong đánh giá năng lực lãnh đạo. Nhiều tổ chức vẫn quen với hình ảnh nam lãnh đạo cứng rắn, quyết đoán, trong khi nữ lãnh đạo lại được kỳ vọng là mềm mỏng, dễ gần. Sự khác biệt của những kỳ vọng này tạo nên điều mà nghiên cứu của Harvard gọi là “double bind”, tạm dịch là mâu thuẫn kép trong quản trị doanh nghiệp.

Mâu thuẫn đối với nữ lãnh đạo nằm ở chỗ: để được nhìn nhận là “đủ năng lực”, phụ nữ thường phải thể hiện rõ sự quyết đoán, dám ra quyết định và định hướng kết quả. Nhưng chính những hành vi đó lại dễ bị diễn giải là “lạnh lùng”, “khó gần” hoặc “quá cứng rắn”. Ngược lại, khi họ thể hiện sự quan tâm, hợp tác và lắng nghe để xây dựng một đội ngũ gắn kết, họ lại có nguy cơ bị đánh giá là “thiếu bản lĩnh” hoặc “chưa đúng tố chất lãnh đạo”. Nói cách khác, không phải phụ nữ chọn phong cách lãnh đạo, mà họ đang bị đặt trong một hệ quy chiếu đánh giá chứa nhiều tiêu chuẩn mâu thuẫn.

Trao đổi với chúng tôi, bà Nguyễn Thị Ngọc Mai – Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành hơn 15 năm của công ty TNHH An Lợi Exim Trading chia sẽ rằng, giá trị của HCL nằm ở khả năng tinh tế chuyển hóa chúng thành những nguyên tắc vận hành nhất quán trong thực tế kinh doanh tùy vào hoàn cảnh văn hóa, môi trường kinh doanh mà doanh nghiệp đang hoạt động.

* Thưa bà, trong bối cảnh lãnh đạo lấy con người làm trung tâm được đánh giá hiệu quả cao, trong khi nhiều nữ lãnh đạo vẫn phải đối mặt với mâu thuẫn kép trong hình thức triển khai, bà đã lựa chọn cách tiếp cận nào để xây dựng niềm tin và khẳng định hiệu quả lãnh đạo một cách bền vững?

- Từ trải nghiệm của bản thân, tôi nhận thấy một lợi thế khá rõ của nhiều nữ lãnh đạo, trong đó có tôi, đó là khả năng cảm nhận tương đối nhạy sự nhiệt tình và chân thành của từng người trong công việc. Khi làm việc với đội ngũ hay đối tác, tôi thường chú ý đến những tín hiệu rất nhỏ: ai đang thực sự cam kết, ai đang cố gắng vượt qua khó khăn, ai cần được lắng nghe và hỗ trợ đúng lúc. Đôi khi để cảm nhận được điều này, tôi phải lắng nghe bằng trái tim hơn là lý trí.

* Thưa bà, nhìn lại hơn 15 năm lãnh đạo và phát triển doanh nghiệp, đâu là điều khiến bà cảm thấy vui và tự hào nhất, cũng như giá trị cốt lõi mà bà và đội ngũ luôn kiên trì theo đuổi là gì?

- Với tôi, điều khiến tôi cảm thấy vui và tự hào nhất trong hành trình hơn 15 năm lãnh đạo không chỉ là những con số tăng trưởng, mà là khoảnh khắc nhận ra rằng đối tác tin tưởng chúng tôi vì sự tận tụy và tinh thần trách nhiệm trong từng cam kết. Bởi như người xưa từng nói, “Tín, giả, đức chi bản dã” nghĩa là trong mọi phẩm chất đạo đức, chữ tín chính là nền tảng sinh ra và giữ cho các đức khác tồn tại. Nếu thiếu chữ tín, những giá trị còn lại chỉ mang tính hình thức.

Sự tôn trọng đến từ đối tác, khi họ cảm nhận được chữ “tín” qua thời gian, là một sự ghi nhận thầm lặng nhưng sâu sắc đối với tôi. Điều đó luôn nhắc tôi và đội ngũ nổ lực làm việc bằng sự chân thành và nhất quán để tạo ra giá trị bền lâu. Và chính niềm tin ấy là động lực để chúng tôi tiếp tục giữ vững chuẩn mực, đồng hành dài hạn cùng đối tác, và không ngừng hoàn thiện mình mỗi ngày.

Thương trường không hẳn là chiến trường

Để thành công trong quản trị, sự tinh tế trong việc nhìn nhận từng con người, trong từng bối cảnh là một loại tài năng cần thiết để giải quyết những mâu thuẫn “double bind” trong quản trị trường phái HCL. Và những nhà lãnh đạo dũng cảm mang trái tim của mình để cảm nhận sự nhiệt tình, sự chân thành của đồng nghiệp, đối tác, khách hàng là những người lãnh đạo bản lĩnh và thông minh cảm xúc. Họ có thể sống cân bằng dựa trên sự tin tưởng và tình thương yêu của mọi người xung quanh như tình thân của người trong gia đình, thay vì căng thẳng trong một quan hệ kinh doanh kiểu thương trường như chiến trường. Bởi dù trong công việc hay cuộc sống đời thường, bên trong con người ai cũng có nhu cầu được thỏa mãn, hạnh phúc. Gặp được môi trường công việc có nhà lãnh đạo từ trái tim đến trái tim là một điều may mắn.

Diệc Phi