Bộ Y tế đề xuất tăng cường tiền kiểm, hậu kiểm với thực phẩm nguy cơ cao

Tại dự thảo, Bộ Y tế đề xuất nhiều nhóm giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Trong đó, nhóm giải pháp được nhấn mạnh là tăng cường quản lý đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm có nguy cơ cao, theo hướng kiểm soát chặt chẽ toàn bộ chuỗi từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng, kết hợp đồng thời cả tiền kiểm và hậu kiểm, tiệm cận phương thức quản lý của các quốc gia phát triển.

Cụ thể, Bộ Y tế đề xuất quy định bắt buộc các cơ sở sản xuất thực phẩm nguy cơ cao phải áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm xuyên suốt quá trình sản xuất. Các tiêu chuẩn được khuyến nghị gồm HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000… Đối với thực phẩm bảo vệ sức khỏe, tiếp tục duy trì yêu cầu cơ sở sản xuất phải có giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm theo thực hành sản xuất tốt (GMP).

Trước khi sản phẩm lưu thông trên thị trường, dự thảo yêu cầu thực hiện đăng ký lưu hành và quy định rõ thời hạn hiệu lực của giấy đăng ký. Việc này nhằm tăng cường kiểm soát toàn bộ vòng đời sản phẩm thông qua cơ chế thông báo, theo dõi của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền. Với thực phẩm nhập khẩu thuộc nhóm nguy cơ cao, ngoài đăng ký lưu hành, hoạt động kiểm tra nhà nước cũng được đề xuất tăng cường.

Ở khâu hậu kiểm, công tác quản lý tập trung vào việc kiểm tra hồ sơ pháp lý, thủ tục đăng ký lưu hành, công bố tiêu chuẩn áp dụng, giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh; đồng thời giám sát chất lượng, mức độ an toàn của thực phẩm trong quá trình lưu thông, đặc biệt là các sản phẩm nguy cơ cao, dễ bị sử dụng sai mục đích hoặc lạm dụng.

Một nội dung đáng chú ý khác là tăng cường quản lý hoạt động quảng cáo thực phẩm trên sàn thương mại điện tử và các nền tảng mạng xã hội. Dự thảo đề xuất công khai thông tin đăng ký công bố sản phẩm, hồ sơ công bố chất lượng và hồ sơ quảng cáo đã được xác nhận. Các đơn vị kinh doanh, người chuyển tải quảng cáo, người nổi tiếng và người có ảnh hưởng khi quảng cáo thực phẩm phải minh bạch mối quan hệ tài trợ, bảo đảm thông tin trung thực, không gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, các cơ sở kinh doanh thực phẩm, bao gồm cả thực phẩm nguy cơ cao, phải đáp ứng đầy đủ điều kiện về bảo quản, hệ thống quản lý chất lượng, tài liệu kỹ thuật chuyên môn và nhân sự phù hợp nhằm bảo đảm chất lượng và an toàn sản phẩm trong suốt quá trình kinh doanh.

Theo Bộ Y tế, thực phẩm nguy cơ cao là các sản phẩm sử dụng cho nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi, trẻ em, người mắc bệnh mạn tính (tiểu đường, tăng huyết áp…) hoặc các sản phẩm có khả năng bị lạm dụng, gây rủi ro cho sức khỏe cộng đồng.

Song song với các giải pháp kỹ thuật, dự thảo Luật cũng đề xuất làm rõ cơ chế phân công, phân cấp quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Trách nhiệm của các bộ, ngành liên quan như Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương được quy định cụ thể hơn nhằm tránh chồng chéo. Đồng thời, tăng cường vai trò, trách nhiệm của UBND các cấp trong tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm tại địa phương.

Ngoài ra, dự thảo còn đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt thực phẩm chế biến, bao gói sẵn trước khi đưa ra thị trường theo mức độ nguy cơ của từng loại sản phẩm; kiểm soát hàng hóa nhập khẩu tại cửa khẩu dựa trên nguy cơ và lịch sử tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp; đồng thời siết quản lý các chất sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm có khả năng bị lạm dụng hoặc gây hại cho sức khỏe.

Những đề xuất này được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ trong công tác quản lý an toàn thực phẩm, nâng cao mức độ bảo vệ người tiêu dùng và đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của thị trường thực phẩm trong giai đoạn tới.

Nguyễn Tùng