Quy định mới về đầu tư, quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp từ năm 2026

Nghị định quy định cụ thể các nội dung liên quan đến đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp và quản lý phần vốn nhà nước đã đầu tư, qua đó làm rõ trách nhiệm, thẩm quyền của các chủ thể trong quá trình quyết định, tổ chức thực hiện và giám sát việc sử dụng vốn. Các quy định này được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa nhiều điều, khoản của Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, bảo đảm thống nhất và đồng bộ trong triển khai thực hiện.

Đối tượng áp dụng của Nghị định bao gồm cơ quan đại diện chủ sở hữu; người đại diện chủ sở hữu trực tiếp; người đại diện phần vốn nhà nước tại doanh nghiệp; doanh nghiệp nhà nước theo quy định của Luật Doanh nghiệp; các tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ (trừ ngân hàng chính sách), cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, Nghị định quy định rõ các trường hợp được xem xét đầu tư bổ sung vốn điều lệ. Theo đó, việc bổ sung vốn được thực hiện đối với doanh nghiệp đang hoạt động hiệu quả và có nhu cầu tăng vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh; doanh nghiệp trực tiếp phục vụ quốc phòng, an ninh; doanh nghiệp khoa học và công nghệ theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực độc quyền tự nhiên; doanh nghiệp thuộc lĩnh vực nông, lâm nghiệp theo các quy định về sắp xếp, đổi mới tổ chức và cơ chế quản lý; cũng như các trường hợp đặc thù khác do Thủ tướng Chính phủ quyết định trên cơ sở đề nghị của cơ quan đại diện chủ sở hữu.

Việc xác định doanh nghiệp hoạt động hiệu quả được căn cứ vào kết quả đánh giá, xếp loại doanh nghiệp trong hai năm liền kề trước năm đề xuất đầu tư, với yêu cầu đạt từ loại B trở lên theo công bố của cấp có thẩm quyền.

Đối với những doanh nghiệp không thuộc các trường hợp nêu trên nhưng vẫn hoạt động hiệu quả và có nhu cầu bổ sung vốn điều lệ, việc đầu tư bổ sung vốn được thực hiện từ các nguồn theo quy định của Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Nghị định cũng phân định rõ thẩm quyền quyết định đầu tư bổ sung vốn điều lệ. Theo đó, Thủ tướng Chính phủ quyết định đầu tư bổ sung vốn điều lệ sau khi Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư theo luật, đồng thời quyết định chủ trương về mức vốn bổ sung từ nguồn lợi nhuận sau thuế được để lại hoặc từ ngân sách nhà nước đối với các khoản đầu tư có giá trị từ 5.000 tỷ đồng trở lên.

Cơ quan đại diện chủ sở hữu quyết định đầu tư bổ sung vốn điều lệ từ ngân sách nhà nước sau khi được Thủ tướng chấp thuận chủ trương, hoặc từ nguồn ngân sách địa phương theo thẩm quyền.

Hội đồng thành viên hoặc Chủ tịch công ty được quyết định bổ sung vốn điều lệ trong các trường hợp sử dụng Quỹ đầu tư phát triển, Quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ, lợi nhuận sau thuế được để lại, tài sản công hình thành từ các dự án sử dụng vốn nhà nước đã xác định đối tượng thụ hưởng, hoặc các nguồn vốn hợp pháp khác theo quy định.

Việc ban hành Nghị định số 366/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình trong quản lý và sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp, tạo điều kiện để doanh nghiệp nhà nước chủ động hơn trong huy động và phân bổ nguồn lực, qua đó phát huy tốt hơn vai trò dẫn dắt và đóng góp tích cực cho tăng trưởng, ổn định kinh tế vĩ mô trong giai đoạn từ năm 2026 trở đi.

Nguyễn Tùng