Hơn 70 triệu xe máy sẽ chịu kiểm soát khí thải theo quy chuẩn mới
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa ban hành Thông tư số 92/2025, quy định Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông đường bộ. Quy chuẩn này sẽ có hiệu lực từ ngày 30/6/2026, trong khi lộ trình triển khai cụ thể do Thủ tướng Chính phủ quyết định trong thời gian tới.
Đây là lần đầu tiên Việt Nam thiết lập khung pháp lý thống nhất để kiểm soát khí thải đối với xe mô tô, xe gắn máy đang lưu hành - nhóm phương tiện hiện chiếm tỷ trọng lớn nhất trong giao thông đường bộ và là một trong những nguồn phát thải chính tại các đô thị.
Theo quy chuẩn, khí thải xe mô tô, xe gắn máy sử dụng động cơ cháy cưỡng bức được đánh giá dựa trên hai thông số chính gồm Cacbon Monoxit (CO) và Hydrocacbon (HC). Giá trị giới hạn tối đa cho phép được chia thành 4 mức, từ mức 1 đến mức 4, áp dụng cho cả động cơ 2 kỳ và 4 kỳ.
Cụ thể, mức 1 cho phép CO tối đa 4,5%; HC của động cơ 2 kỳ lên tới 10.000 ppm - tương đương hoặc nới lỏng hơn tiêu chuẩn Euro 1 - 2 của châu Âu. Mức 2 giữ nguyên giới hạn CO nhưng siết HC xuống 7.800 ppm với động cơ 2 kỳ, phản ánh giai đoạn chuyển tiếp phù hợp với thực trạng phương tiện cũ còn lưu hành phổ biến.
Ở mức 3, giới hạn CO giảm còn 3,5%; HC của động cơ 4 kỳ là 1.100 ppm và động cơ 2 kỳ là 2.000 ppm, tiệm cận tiêu chuẩn Euro 3. Mức 4 là mức cao nhất, với CO chỉ còn 2% và HC động cơ 4 kỳ giảm xuống 1.000 ppm, tương đương Euro 4 đang được áp dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia phát triển.
Quy chuẩn áp dụng đối với tổ chức, cá nhân sử dụng xe mô tô, xe gắn máy tham gia giao thông, các đơn vị thực hiện kiểm định khí thải, cùng các cơ quan quản lý nhà nước liên quan. Riêng phương tiện thuộc phạm vi quản lý của Bộ Quốc phòng và Bộ Công an không thuộc đối tượng điều chỉnh.
Việc kiểm định khí thải phải được thực hiện tại các cơ sở đủ điều kiện, được chứng nhận theo quy định của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ. Trường hợp cần thiết, phương pháp đo khí thải sẽ áp dụng theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương pháp đo do Bộ Xây dựng ban hành.
Hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã xây dựng và lấy ý kiến đối với dự thảo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn khí thải xe mô tô, xe gắn máy đang lưu hành.
Theo dự thảo, việc kiểm định khí thải sẽ bắt đầu từ ngày 1/1/2027 đối với xe mô tô, xe gắn máy lưu hành tại Hà Nội và TP.HCM. Từ ngày 1/1/2028, quy định mở rộng sang các thành phố trực thuộc Trung ương còn lại gồm Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ và Huế. Đến ngày 1/1/2030, quy chuẩn sẽ được áp dụng trên phạm vi toàn quốc; các địa phương có thể triển khai sớm hơn tùy điều kiện thực tế.
Riêng xe mô tô, xe gắn máy lưu hành trong vùng phát thải thấp của Hà Nội phải đáp ứng yêu cầu khí thải theo Nghị quyết của Hội đồng Nhân dân thành phố, phù hợp với Luật Thủ đô.
Theo thống kê của Cục Đăng kiểm Việt Nam, hiện cả nước có hơn 70 triệu mô tô, xe máy đang lưu hành. Để đáp ứng yêu cầu kiểm định trong giai đoạn tới, ước tính cần khoảng 5.000 cơ sở kiểm định khí thải đủ điều kiện trên toàn quốc.
Việc triển khai quy chuẩn khí thải xe máy được kỳ vọng sẽ giảm ô nhiễm không khí, cải thiện sức khỏe cộng đồng, đồng thời thúc đẩy người dân chuyển đổi sang phương tiện sạch hơn, phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính và phát triển giao thông đô thị bền vững.