Diễn đàn

Dựng hàng rào pháp lý ngăn chặn giới trẻ tiếp cận thuốc lá mới

MQ 21/08/2023 15:05

Tọa đàm “Dựng hàng rào pháp lý ngăn chặn giới trẻ tiếp cận thuốc lá mới” do Báo VietnamPlus, TTX Việt Nam tổ chức đã diễn ra tại thành phố Hà Nội.

Tọa đàm đã thảo luận về tình trạng sử dụng thuốc lá ở giới trẻ, bao gồm cả thuốc lá điếu truyền thống và thuốc lá mới (thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng), cũng như chia sẻ các giải pháp thực tiễn để ngăn chặn nhóm đối tượng này tiếp cận mọi loại sản phẩm thuốc lá.

Theo đó, hai hướng tiếp cận khả thi cần được tăng cường thực thi song hành, đó là tăng cường tuyên truyền, giáo dục về tác hại của mọi loại sản phẩm thuốc lá, kết hợp với việc thực hiện nghiêm ngặt các quy định mà pháp luật đặt ra cho nhóm đối tượng này.

Cụ thể, Luật Phòng, chống tác hại thuốc lá (PCTHTL) 2012 đã có quy định chặt chẽ ở Điều 9 về việc không cho phép người chưa đủ 18 tuổi mua, bán, sử dụng thuốc lá. Điều 29 Nghị định 117/2020 ngày 28/9/2020 quy định các vi phạm về phòng, chống tác hại của thuốc lá cũng nêu rõ hình thức cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 200.000 đồng đến 500.000 đồng đối với người từ 16 đến dưới 18 tuổi có hành vi sử dụng thuốc lá. Điều này có nghĩa, hành vi bán lẫn mua thuốc lá dù có sử dụng hay không thì vẫn bị áp dụng các hình thức phạt đối với đối tượng giao dịch chưa đủ tuổi thành niên.

Theo đó, phần lớn các đại biểu tham dự tọa đàm đều khẳng định, để có thể áp dụng hệ thống quy định pháp luật trên, việc đầu tiên là cần quản lý chặt chẽ mọi loại sản phẩm thuốc lá bằng nhiều chính sách, biện pháp khác nhau. Trong đó, các sản phẩm thuốc lá mới nào đã được xác định rõ là thuộc định nghĩa của Luật PCTHTL do có chứa nguyên liệu thuốc lá, như thuốc lá làm nóng thì đã đủ điều kiện để được đưa vào quản lý trước dưới luật hiện hành, thay vì phải chờ nghiên cứu, thảo luận thêm giữa các cơ quan chức năng.

Ngược lại, cũng có những ý kiến lo ngại việc hợp pháp hóa các sản phẩm thuốc lá mới có thể dẫn đến khả năng người trẻ dễ dàng mua thuốc lá, dựa trên bối cảnh hiện nay dù chưa được phép kinh doanh chính thức nhưng tỷ lệ hút thuốc lá điện tử ở giới trẻ đã tăng 18 lần trong gần 5 năm qua. Tuy nhiên, điều này đã được một số đại biểu nhìn nhận rằng, chỉ cần có hành lang pháp lý thì việc thực thi pháp luật sẽ có thể giải quyết vấn đề lo ngại trên. Các đại biểu nhận định, hệ thống pháp luật dùng để ngăn chặn giới trẻ tiếp cận thuốc lá đã có sẵn, quan trọng là cần nghiêm túc triển khai thực thi, nhằm tránh tình trạng có luật như không.

Theo khảo sát mới nhất về tình trạng sử dụng thuốc lá ở giới trẻ do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Môi trường Sức khỏe (CHERAD) phối hợp cùng báo Vietnam Plus thực hiện, hơn 1.000 người từ tuổi từ 14 - 18, đang học tại các trường THCS và THPT ở Hà Nội và TP.HCM cho thấy, tỷ lệ học sinh THCS và THPT trên địa bàn Hà Nội đã từng sử dụng thuốc lá là 21,3%. Trong đó, tỷ lệ đã từng sử dụng thuốc lá điếu thông thường, thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng lần lượt là 8,7%, 18,4% và 4,5%.

Đặc biệt, tỷ lệ học sinh THCS và THPT có sử dụng sản phẩm trong vòng 30 ngày gần đây cao nhất là thuốc lá điện tử với 13,6%; thấp nhất là thuốc lá làm nóng với 3,2%; còn thuốc lá điếu thông thường là 6,7%. Có 96,8% học sinh đánh giá các loại thuốc lá với mức độ độc hại khác nhau; theo đó, mức độ độc hại của thuốc lá điện tử và thuốc lá làm nóng được học sinh đánh giá ít độc hại hơn so với thuốc lá điếu thông thường. Nhìn chung, tỷ lệ học sinh cấp THPT và THCS có nhận thức về mức độ tác hại của thuốc lá nói chung là khá cao, nhưng tỷ lệ giới trẻ sử dụng thuốc lá vẫn là cao. Do đó, các đại biểu đề xuất, cần rà soát lại các biện pháp tuyên truyền và các quy định xử phạt hành vi hút thuốc lá ở giới trẻ.

Việc quản lý các sản phẩm thuốc lá mới cũng chính là tạo điều kiện để thực thi hiệu quả các biện pháp siết chặt và kiểm soát mức độ lưu thông mặt hàng này, đồng thời lập nên hàng rào pháp lý ngăn chặn giới trẻ tiếp cận với mọi loại thuốc lá. Bên cạnh đó, công tác tuyên truyền về tác hại thuốc lá là cần thiết, không chỉ giáo dục trẻ sớm về việc không được phép cầm, sờ, thử, hoặc hút thuốc lá mà còn cần sự đồng hành của phụ huynh để tránh cho con em bị lôi kéo, dụ dỗ. Các chuyên gia cũng khẳng định, nhà trường chỉ là một phần của giải pháp và chỉ có thể áp dụng khi giới trẻ vẫn còn trong khuôn khổ quản lý của trường. Tuy nhiên, cần nhất là các rào chắn pháp lý vững chắc được thực thi nghiêm minh để dù ở trong môi trường học đường hay ngoài xã hội, chỉ cần nhìn thấy điếu thuốc truyền thống hay thiết bị thuốc lá mới thì tất cả những người trẻ tuổi đều phải tránh xa.

MQ