Đề xuất siết chặt điều kiện hưởng bảo hiểm xã hội một lần
Trong nước - Ngày đăng : 07:23, 20/04/2021
![]() |
Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội tính toán điều kiện hưởng BHXH một lần sẽ sửa đổi theo lộ trình tiến tới chỉ giải quyết đối với người lao động khi đã hết tuổi làm việc nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu, không có nhu cầu đóng tiếp; ngoại trừ trường hợp ra nước ngoài định cư hợp pháp, mắc bệnh hiểm nghèo. Người chưa hết tuổi lao động muốn nhận BHXH một lần thì mức hưởng thấp hơn quy định hiện nay.
Theo lý giải của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, Luật BHXH hiện hành cho phép hưởng BHXH một lần "khá dễ dàng" và không khuyến khích người lao động tích lũy năm đóng để hưởng lương hưu khi về già. Sau một năm nghỉ việc và không tham gia BHXH, người lao động có thể thụ hưởng chính sách này với mức bằng 1,5 tháng lương cho mỗi năm tham gia BHXH trước 2014; hai tháng lương cho mỗi năm tham gia sau đó. Cùng với việc phải chờ đợi quá lâu để nhận lương hưu sẽ khiến người lao động dễ chọn nhận BHXH một lần, nhằm đáp ứng các nhu cầu trước mắt. Người lựa chọn chính sách trên thường có số năm đóng thấp, dưới 15 năm.
Thống kê đến cuối năm 2020, mới có hơn 33% số người trong độ tuổi lao động tham gia BHXH, nên "mục tiêu đến năm 2030 đạt 60% số người trong độ tuổi lao động tham gia BHXH thực sự là một thử thách nếu không có giải pháp căn bản về chính sách", Bộ đánh giá.
Trong khi đó, số lượng hưởng BHXH một lần đang tăng nhanh chóng dẫn tới độ bao phủ chính sách này tăng chậm. Từ năm 2016-2020, có trên 3,7 triệu người chọn hưởng chính sách BHXH một lần; mỗi năm trung bình gần 750.000 người rời khỏi hệ thống, chiếm trên 5% tổng số người tham gia. Cứ hai người mới tham gia vào hệ thống BHXH thì một người rời đi và xu thế này chưa có dấu hiệu dừng lại.
Ba tháng đầu năm 2021 đã có trên 226.500 người chọn hưởng BHXH một lần thay vì bảo lưu số năm để đóng tiếp khi có điều kiện. Nhiều địa phương phản ánh việc mở rộng bao phủ bị hạn chế do người tham gia mới không đủ bù đắp cho người hưởng chế độ BHXH một lần.
Để giữ người lao động ở lại với lưới an sinh, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đồng thời đưa ra phương án giảm dần số năm đóng BHXH tối thiểu, từ 20 năm xuống 15 năm, hướng tới còn 10 năm để hưởng lương hưu. Song mức hưởng sẽ được tính toán phù hợp. Thay đổi này tạo điều kiện cho người lao động cao tuổi, có số năm đóng BHXH thấp được hưởng lương hưu, mở rộng diện bao phủ, hạn chế hưởng BHXH một lần.
Dự thảo tờ trình Luật BHXH (sửa đổi) được lấy ý kiến trong hai tháng, hạn cuối ngày 16/6/2021. Dự luật này dự kiến trình Quốc hội xem xét cho ý kiến lần đầu tại kỳ họp tháng 12/2022, thông qua tại kỳ họp tháng 5/2023 và có hiệu lực từ ngày 1/1/2024.