Đề xuất duy trì thuế khoán cho hộ kinh doanh doanh thu dưới 5 tỷ đồng
Trong bối cảnh nhiều hộ kinh doanh cá thể gặp khó khăn do sức mua thị trường phục hồi chậm và chi phí đầu vào tiếp tục gia tăng, Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP.HCM (IEEr) vừa kiến nghị Chính phủ và Bộ Tài chính xem xét duy trì cơ chế thuế khoán đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 5 tỷ đồng mỗi năm nhằm giảm áp lực hoạt động và hỗ trợ khu vực kinh tế này phục hồi.
Kiến nghị được đưa ra cùng với một số đề xuất về chính sách thuế và giải pháp kích cầu tiêu dùng trong nước, hướng đến mục tiêu hỗ trợ khu vực kinh doanh nhỏ và tạo thêm động lực tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.
Theo báo cáo của IEEr, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng trong những tháng đầu năm 2026 ghi nhận mức tăng khoảng 10,1% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, đơn vị này cho rằng mức tăng trưởng hiện nay chưa đủ tạo nền tảng bền vững cho sự phục hồi của thị trường trong nước.
Nguyên nhân được cho là do áp lực chi phí sinh hoạt vẫn ở mức cao, ảnh hưởng đến khả năng chi tiêu của người dân và khiến sức mua chưa cải thiện rõ rệt như kỳ vọng.
Trong bối cảnh đó, nhiều hộ kinh doanh cá thể và doanh nghiệp nhỏ đang phải điều chỉnh chiến lược hoạt động theo hướng thắt chặt chi phí, giảm biên lợi nhuận để duy trì sức cạnh tranh về giá và giữ chân khách hàng. Dù nhiều chương trình giảm giá và khuyến mại được triển khai, mức độ phục hồi tiêu dùng vẫn chưa đạt kỳ vọng.
IEEr dẫn số liệu cho biết khoảng 91.000 hộ kinh doanh cá thể đã ngừng hoạt động trong những tháng đầu năm nay. Đồng thời, khảo sát của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam cho thấy chỉ khoảng 2% doanh nghiệp và hộ kinh doanh tham gia khảo sát có kế hoạch mở rộng sản xuất hoặc kinh doanh trong thời gian tới.
Theo phân tích của IEEr, khu vực hộ kinh doanh hiện chịu tác động từ hai sức ép chính.
Áp lực đầu tiên đến từ quá trình chuyển đổi cơ chế quản lý thuế, từ hình thức thuế khoán sang kê khai doanh thu và áp dụng hóa đơn điện tử. Theo đơn vị này, nhiều hộ kinh doanh vẫn còn gặp khó khăn trong quá trình thích nghi với quy định mới, đồng thời tồn tại tâm lý lo ngại liên quan đến các quy định xử phạt do chưa nắm đầy đủ quy trình thực hiện.
Bên cạnh đó, chi phí đầu vào liên tục tăng trong thời gian qua, bao gồm nhiên liệu, nguyên vật liệu và các khoản chi phí vận hành khác, khiến giá thành sản phẩm gia tăng trong khi người tiêu dùng vẫn duy trì xu hướng thận trọng trong chi tiêu.
Từ thực tế trên, IEEr đề xuất tiếp tục áp dụng cơ chế thuế khoán đối với hộ kinh doanh có doanh thu dưới 5 tỷ đồng mỗi năm, đồng thời duy trì hình thức thu thuế môn bài theo ba bậc như hiện nay.
Đơn vị này cũng kiến nghị khuyến khích các hộ kinh doanh thực hiện cơ chế tự kê khai và tự nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu, đồng thời chỉ áp dụng xuất hóa đơn điện tử trong trường hợp phát sinh nhu cầu giao dịch.
Theo IEEr, khu vực hộ kinh doanh hiện tạo việc làm cho khoảng 30 triệu lao động, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sinh kế và đảm bảo an sinh xã hội. Vì vậy, quá trình điều chỉnh chính sách cần được triển khai theo hướng vừa đảm bảo mục tiêu quản lý thuế, vừa tạo điều kiện để khu vực này có thời gian thích nghi với những thay đổi mới.
Ngoài đề xuất liên quan đến thuế khoán, IEEr cũng kiến nghị áp dụng thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT) 0% đối với nhóm hàng hóa thiết yếu trong giai đoạn từ ngày 1/6/2026 đến hết năm 2027. Đồng thời, đơn vị này đề xuất tiếp tục duy trì mức thuế GTGT 0% đối với xăng dầu và xem xét tạm dừng một số loại phí, lệ phí trong bối cảnh nền kinh tế còn đối mặt với nhiều khó khăn.
Theo IEEr, các giải pháp nếu được xem xét triển khai có thể góp phần giảm chi phí sản xuất, hỗ trợ hạ giá thành hàng hóa, kích thích tiêu dùng nội địa và tạo thêm dư địa cho tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.