Vạch áo cho người xem lưng!

Kinh doanh trên internet tại VN đang trở thành một thị trường có sức hấp dẫn đối với nhiều tên tuổi lớn trong lĩnh vực công nghệ thông tin thế giới. Một thị trường lớn, nhiều tiềm năng nhưng các vấn đề pháp lý liên quan tới “internet xuyên biên giới” vẫn còn bỏ ngỏ, gây ra nhiều khó khăn, phiền toái cho cả doanh nghiệp trong nước và nước ngoài .

Ông Lương Vĩnh Tước, Phó chủ tịch cao cấp toàn cầu phụ trách công cụ tìm kiếm của Yahoo!, trong chuyến thăm VN mới đây, đã không giấu giếm tham vọng trước thị trường 85 triệu dân mà trong đó có tới 13,6% người biết sử dụng internet. Cùng với việc bổ nhiệm tổng giám đốc tại VN, Yahoo! đang rốt ráo cụ thể hóa các kế hoạch chinh phục thị trường này.

Cụ thể, Yahoo! đang mở rộng 5 sản phẩm chính là công cụ tìm kiếm, trang chủ, giao tiếp (mail và Yahoo! Mesenger), cộng đồng (blog) và nội dung cho điện thoại di động. Riêng sản phẩm công cụ tìm kiếm, trong thời gian tới Yahoo! cũng sẽ đưa ra phiên bản bằng tiếng Việt tương tự như công cụ tìm kiếm bằng tiếng Việt của Google tại thị trường VN hiện nay. Rõ ràng Yahoo! đang xúc tiến các kế hoạch chiếm lĩnh thị trường nội dung số tại VN.

Tuy nhiên, khi Yahoo! khởi động thì vấn đề cũng bắt đầu nảy sinh. Trước các động thái của Yahoo!, CLB Doanh nghiệp Game và Nội dung số (VNB) và Hiệp hội Doanh nghiệp Phần mềm VN (VINASA) đã có công văn gửi Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) Lê Doãn Hợp đề nghị xem xét xử lý hoạt động của Yahoo! VN.

Hai đơn vị này cho rằng, thời gian qua, Yahoo! và một số doanh nghiệp nước ngoài đã vi phạm những quy định của Nhà nước Việt Nam về lĩnh vực nội dung số. Việc này đang tiềm ẩn nguy cơ bóp chết ngành công nghiệp nội dung số non trẻ của VN. T

heo đó, các “vi phạm” của Yahoo! đã được liệt kê: không có tên trong danh sách được cấp giấy phép kinh doanh dịch vụ trực tuyến OSP (chỉ có 14 doanh nghiệp được cấp giấy phép và công khai trên website của Bộ TT&TT) nhưng Yahoo! vẫn đang cung cấp các dịch vụ Yahoo! Messenger và Yahoo! Mail cũng như Yahoo! Music phiên bản tiếng Việt tại địa chỉ Yahoo.com.vn.

Ông Trương Hoài Trang, Phó Chủ tịch VINASA, bức xúc nói: “Trong khi những doanh nghiệp VN hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp số phải xin giấy phép, chịu sự quản lý về nội dung và nộp thuế đầy đủ thì các doanh nghiệp nước ngoài có sử dụng tên miền .vn lại hoàn toàn tự do. Yahoo! VN không phải đóng khoản thuế nào ngoài thuế thu nhập cá nhân”.

Ngoài ra, dù chỉ mới được phép thiết lập văn phòng đại diện tại VN, không được phép kinh doanh, dịch vụ và các hoạt động trực tiếp sinh lợi khác nhưng Yahoo! đã công bố 4 đơn vị gồm Admax, FPT, GapIT và Golden làm đại lý quảng cáo ủy quyền của Yahoo! tại VN. Tất nhiên, những quảng cáo này được khai thác tại VN. Điều đó khiến các doanh nghiệp VN đặt câu hỏi về nghĩa vụ thuế của Yahoo! đối với Nhà nước VN.

Theo ông Vũ Minh Trí, Tổng giám đốc Yahoo! Việt Nam, công ty này đóng thuế đầy đủ theo nghĩa vụ đóng thuế thu nhập cá nhân với tư cách là văn phòng đại diện. Website Yahoo tiếng Việt (www.yahoo.com.vn) hiện hoạt động đúng theo các quy định của cơ quan quản lý tên miền quốc tế và quy định về việc đăng ký tên miền của Bộ TT&TT Việt Nam. Ông Trí cho rằng, một website chỉ giới thiệu những sản phẩm của mình như trang yahoo.com.vn, thì không cần phải xin giấy phép OSP.

Giải thích về vấn đề tác quyền của các bài hát trong website Yahoo! Music VN, theo ông Trí, Công ty FPT Online-chủ sở hữu website nhacso.net là đối tác chính thức cung cấp toàn bộ cơ sở dữ liệu nhạc. Yahoo! Đông Nam Á ký hợp đồng với FPT online về việc này thông qua văn phòng đại diện của mình tại VN. FPT Online có cam kết đã mua bản quyền các bài hát...

Theo ông Lê Mạnh Hà, Giám đốc Sở TT&TT TP.HCM, Yahoo! đã đăng ký sử dụng tên miền www.yahoo.com.vn theo đúng quy định. Họ có đăng ký hoạt động tại nước ngoài, sử dụng trang web có tên miền .vn nên không cần phải có giấy phép do Bộ cấp. Vấn đề là máy chủ phục vụ cho website này đều do Yahoo Singapore quản lý mà luật pháp VN chưa hề quy định rõ về nội dung này.

Ông Lê Mạnh Hà khẳng định: “Luật VN còn nhiều lỏng lẻo trong việc quản lý các doanh nghiệp nội dung số nước ngoài kinh doanh tại VN. Những bức xúc của các doanh nghiệp VN là chính đáng và hợp lý.

Sở đã kiến nghị Bộ xây dựng một hành lang pháp lý chung, mở rộng điều kiện hoạt động hơn nữa cho các doanh nghiệp VN”. Thông tin ban đầu cho thấy, Bộ TT&TT đang xây dựng bốn thông tư nhưng tách biệt theo hướng: dịch vụ kinh doanh cần xin phép và dịch vụ không kinh doanh thì không cần xin phép như chat, mail...

Sau Yahoo! sẽ có nhiều doanh nghiệp nước ngoài tham gia thị trường VN. Trong khi đó, hiện nay khung pháp lý cho nội dung số vẫn chưa có, dẫn đến tình trạng vi phạm bản quyền tràn lan trong lĩnh vực nội dung số và các hành vi có thể xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ như: công bố, sao chép, lưu trữ, mô phỏng, phát sóng, truyền dẫn, áp dụng công nghệ, tiết lộ thông tin, sử dụng hình ảnh, kết nối ngang hàng, sử dụng tên miền...

Ông Vũ Minh Trí cũng cho rằng pháp luật VN chưa có quy định cụ thể nên doanh nghiệp vẫn hoạt động công khai chứ không hề vi phạm. Như vậy có thể xem “Vụ kiện Yahoo! lách luật” trở thành tiêu điểm để nhận ra các khe hở của hệ thống pháp lý VN đối với lĩnh vực quản lý kinh doanh internet.

HỒNG THU