Mặc dù Thủ tướng đã ký văn bản yêu cầu Tập đoàn Dầu khí Quốc gia, Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản và các tổng công ty nhà nước khi có nguồn thu ngoại tệ phải bán ngay cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) để nơi này có ngoại tệ can thiệp thị trường, nhưng với diễn biến tỷ giá trên thị trường tự do trong những ngày gần đây, một số chuyên gia cho rằng, chỉ thị này không dễ được thi hành ngay.
Việc NHNN điều chỉnh tỷ giá chỉ giúp cho thị trường ổn định chứ chưa thể giải quyết triệt để việc khan hiếm USD. Điều đó đã đánh động tâm lý nhà xuất khẩu. Phần lớn các DN này không muốn bán ngoại tệ lại cho NH sau khi nhận được thanh toán từ đối tác, mà có ý định “neo” tiền. Một phần chờ tỷ giá tăng lên mới đẩy hàng, một phần lo ngại việc khó mua USD khi có nhu cầu nên cũng “ém” USD chứ không bán. Nguyên nhân tỷ giá niêm yết tại các NH thương mại dù luôn chạm mức trần, nhưng cũng chỉ ở mức 18.400 - 18.500 đồng/USD, thấp hơn so với tỷ giá được chào mua trên thị trường tự do.
Đồng USD trên thị trường tự do được chào mua với giá cao hơn trong NH thương mại là rào cản nguồn ngoại tệ đổ vào NH, khiến cung USD có dấu hiệu khan hiếm. Ông Nguyễn Thanh Trúc, Tổng giám đốc Tổng công ty Vàng Agribank, cho biết, trước đây khi nhập khẩu vàng, Công ty đều có thể mua ngoại tệ ở Agribank sau khi mở L/C, nhưng trong hai tuần trở lại đây, Agribank không thể cung cấp đủ ngoại tệ, Công ty phải "gom" USD trên thị trường tự do. Giá thu gom ngoại tệ trên thị trường tự do thường cao hơn giá niêm yết tại NH thương mại khoảng 100 - 200 đồng/USD. Chính điều này làm gia tăng chi phí đầu vào cho DN. Do vậy, đến nay, mấy tấn vàng Công ty ký hợp đồng mua mà chưa đưa về nước được.
Phó tổng giám đốc Eximbank, ông Đào Hồng Châu, cho biết, lượng USD NH đáp ứng cho DN ở mức tương đối, nhưng ông thừa nhận, với diễn biến thị trường hiện nay, lượng ngoại tệ cung ứng cho DN tùy thuộc vào từng thời điểm, dựa trên nguồn cung. Theo TS. Vũ Thành Tự Anh, khoảng cách tỷ giá giữa thị trường tự do và chính thức hiện nay đã được rút ngắn, nhưng sức ép vẫn còn, nên tỷ giá sẽ có một đoạn đường dài để đi nếu những yếu tố liên quan đến ngoại hối không được cải thiện. Nếu Chính phủ còn tiếp tục duy trì chính sách hai tỷ giá thì biện pháp can thiệp vừa qua chỉ có tác dụng nhất thời.